سه‌شنبه ۰۸ بهمن ۱۳۹۸ - January 28 2020
کد خبر: ۱۱۹۶۹
تاریخ انتشار: ۱۳ آبان ۱۳۹۴ - ۱۲:۱۵
استیون کینزر در مقاله ای که برای گلوبال پست با عنوان "توافق هسته ای ایران همه چیز را تغییر خواهد داد" در تاریخ اول نوامبر 2015 به چاپ رسانیده است درباره تجربیاتش از سفر به ایران و احتمال گشایش های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران بعد از توافق هسته ای نوشته است، که پایگاه امید هسته ای در راستای سیاست های آگاهی بخشی عمومی خود در حوزه های هسته ای اقدام به ترجمه این مقاله کرده است. 

هنگامی که تصاویر تهران را نشان می دهم همه دچار شگفتی می شوند. نفسی عمیق می کشند. بعد از چند ثانیه با تعجب می پرسند "این ایران است؟"
تهران پر  از بلوارهایی عریض و خط کشی شده و پر ترافیک، پارک هایی زیبا، مجموعه هایی از آثار هنری شهری، یک مرکز شهری پر ازدحام، و دارای محله هایی پر از جنب و جوش است که با وجود سال ها تحریم اقتصادی موفقیت را به گونه های مختلف بازنمایی می کند و بیشتر از آنکه که شبیه قاهره و بمبئی باشد شبیه مادرید و استانبول است. برای افرادی که از خارج به این پدیده می نگردند این واقعیتی شگفت آور است. چیزی که به آنها القا شده آنها را به این باور رسانده که ایران جهنمی است که مردم در آن در ترس و بدبختی زیست می کنند.
ایران بیشتر از هر کشوری در جهان بد فهمیده شده است.

این پدیده فقط محدود به ایالات متحده نیست. در ملاقاتی که با یک توریست آلمانی داشتم وقتی درباره تصویری که مردم آلمان از ایران فهم کرده اند پرسیدم با تکان دادن سرش گفت: "شبیه آمریکا محور شرارت، و این که سرت را خواهند برید!"

ایران بیشتر از هر کشوری در جهان بد فهمیده شده است. ایران چند دهه با غرب ارتباط نداشته و طی این دوره بیشتر رسانه ها که دسترسی محدودی به ایران داشته اند تصویری بر مبنای همان آموزه محور شرارت، از این کشور نشان داده اند. این تصویر غلط از ایران، هنگامی که شش قدرت جهان با ایران در تیر ماه به توافق هسته ای رسیدند رو به تغییر گذاشته است. این توافق در عمل، ایران را دوباره به جهان شناساند و جهان را به سوی ایران بازگرداند. یک کارمند اداری در تهران در سفر خرداد ماه من به ایران گفت "مردم خیلی هیجان زده اند" من این هیجان را در همه جا احساس می کنم. 
ایرانی ها مردمانی بسیار علاقمند به فناوری های نوین اند و از این رو بازار تجهیزات الکترونیک هم توسعه خواهد یافت.

کاندیداهای انتخابات ایالات متحده در تقبیح ایران با هم در حال رقابتند.  با این حال، توافق هسته ای به ایران و ایالات متحده پایه ای برای اعتماد بیشتر خواهد داد. این یکی از مهمترین تغییرات تاریخ دیپلماتیک در صحنه جهانی از زمان آشتی آمریکا و چین طی بیش از چهل سال گذشته است. این توافق تامین کننده منافع بنیادی ایران، و بیشتر جهان خواهد بود.  

این توافق به صورت عملی به احتمالات درباره حمله نظامی غرب به ایران پایان داد. همچنین به قدرت اعتدال گرایان در ایران به شکلی افزود که می تواند به توسعه سیاسی رو به جلویی در ایران بیانجامد. توافق بر این مبناست که تعامل با کشورها به مسولیت پذیری بیشتر آن ها منجر خواهد شد. 

روابط سیاسی آمریکا و ایران در شصت و پنج سال گذشته سیر تکوینی از عالی تا دهشتناک را پشت سر گذاشته است. همیشه این روابط سیاسی برای مردم ایران بد بوده است. از ماجرای سرنگونی دولت مصدق با کمک CIA، مردم ایران آمریکا را مقصر شیوه های سرکوبگرانه شاه و فساد آشکار آن زمان می دانستند. این نفرت ایرانیان، در جریان گروگانگیری دیپلمات های آمریکایی پس از انقلاب خود را بروز داد. البته ناگفته نماند که آمریکا هم تحریم هایی را اعمال کرده و حامی صدام حسین در جنگ عراق با ایران بود. 

در روزهای پایان جنگ تحمیلی ایران با عراق پس از این که شلیک یک موشک آمریکا به سقوط هواپیمای مسافربری ایران و مرگ تمام ۲۹۰ سرنشین بی گناه را در پی داشت؛ بوش پدر، رییس جمهوری آن زمان آمریکا، صراحتا گفت که "واقعیت هر چه که است من هرگز از طرف آمریکا عذرخواهی نخواهم کرد." از آن زمان به بعد، آمریکا ایران را با پایگاه های نظامی محاصره کرد. بوش پسر نیز  که جمهوری قبلی آمریکا بود، ایران را در کنار عراق و کره شمالی در "محور شرارت" نامگذار کرد. 
توافق هسته ای بزرگتر از آن است که به شکست بیانجامد. باید در نظر داشت که هدف این توافق قرار دادن ایران در کانون سیاست خارجی آمریکا نیست، بلکه هدف گسترده تر کردن آلترناتیوهای استراتژیک است؛ امری که همیشه ارزشمند است.

به این ترتیب روابط دو کشور به یکی از وخیم ترین روابط دو جانبه در جهان تبدیل شد. خصومت میان ایران و آمریکا برای ۳۵ سال واقعیتی آشکار در سیاست بین الملل بوده است. همه سیاست مردان کنونی در واشنگتن و تهران در این فضا بزرگ شده و رشد کرده اند؛ اما جهان آنها در حال دگرگونی است. توافق جدید سرشار از توانمندی های های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و استراتژیک است.

ایران برای بازسازی بخش انرژی اش که طی سی و پنج سال گذشته مستهلک شده بود به ۱۵۰ میلیارد دلار سرمایه خارجی احتیاج دارد. صنعت هواپیمایی فرصت بزرگ دیگری برای شرکت های خارجی در ایران است. سیستم هوایی ایران نیازمند چند صد هواپیمای مسافربری است. فهرست این موارد تمامی ندارد. ایران باید ناوگان حمل و نقل زمینی و صنایع خودروسازی اش را نیز نوسازی کند. صنعت توریسم و هتلداری در ایران در ریل  توسعه خواهند بود. ایرانی ها مردمانی بسیار علاقمند به فناوری های نوین اند و از این رو بازار تجهیزات الکترونیک هم توسعه خواهد یافت. 

پیامدهای استراتژیک توافق هسته ای برای ایران بزرگ تر از دیگر جنبه های این توافق است. ایرانی ها دشمنانی سرسخت مثل داعش و گروه های تروریستی بنیادگرا در منطقه دارند. این امر ایران را به کشوری جذاب تر تبدیل می کند.  در سفر اخیرم به تهران در هتل با مهمان های خارجی فراوانی آشنا شدم: مدیر یک شرکت نرم افزاری در کره جنوبی، رییس یک صندوق سرمایه گذاری در بحرین، یک بازاریاب اهل اسلوونی از جمله آنها بودند. سرمایه ای  که می تواند از توافق هسته ای برای ایران حاصل شود بخشی از این واقعیت است که توافق هسته ای بزرگتر از آن است که به شکست بیانجامد. باید در نظر داشت که هدف این توافق قرار دادن ایران در کانون سیاست خارجی آمریکا نیست، بلکه هدف گسترده تر کردن آلترناتیوهای استراتژیک است؛ امری که همیشه ارزشمند است. ایران نفوذ قابل توجهی در میان شیعیان افغانستان، عراق، سوریه، لبنان، یمن، و بحرین دارد. با تبدیل شدن ایران به بخشی از معماری امنیتی جدید منطقه و ورود دوباره اش به اقتصاد جهانی، ترویج هر چه بیشتر ثبات در جهت منافع ایران است.

بیلبوردهایی با شعارهای ضد عربستان سعودی در تهران قابل رویت است. ایران و عربستان تنها قدرت های باقیمانده در خاورمیانه اند که مقابل همدیگر ایستاده اند. هر یک دیگری را به بی ثباتی در منطقه متهم می کند. سعودی ها تلاش فراوانی کردند که جلوی ایران را سد کنند. ولی جریان تقویت ایران در منطقه از زمان حمله آمریکا به افغانستان و عراق آغاز شد. آمریکا با از بین بردن دو دشمن آشکار ایران – طالبان و صدام– زمینه را برای حضور بیشتر ایران در منطقه فراهم کرد. تضعیف مصر، سقوط عراق، لیبی و سوریه، خلاء بزرگی ایجاد کرد که ایران قدم در راه پر کردن آن برداشت.
ایران بازیگری منطقی و عاقل است که منافعش با منافع غرب در منطقه در شکست افراطیون همپوشانی دارد. سعودی ها که قبلا از نقض توافق هسته ای توسط ایران ترس داشتند الان بیشتر از پایبندی ایران به توافق و پیامدهای مثبت اقتصادی اش ترس دارند.

با این وجود سعودی ها و صهیونیست  ها بر این اعتقادند یک ایران ثروتمند از توان بیشتری برای اعمال قدرت برخوردار خواهد بود. اما ایران بازیگری منطقی و عاقل است که منافعش با منافع غرب در منطقه در شکست افراطیون همپوشانی دارد. سعودی ها که قبلا از نقض توافق هسته ای توسط ایران ترس داشتند الان بیشتر از پایبندی ایران به توافق و پیامدهای مثبت اقتصادی اش ترس دارند.

باید در نظر داشت که مردم عادی ایران بیش از همتایانشان در عربستان سعودی، پاکستان، ترکیه، مصر، اسراییل، و...احساس مثبتی به آمریکا و اروپا دارند. در واشنگتن، افراد محدودی توانسته اند  ذهنیت شان نسبت به ایران را تغییر داده و به ایران به عنوان یک شریک امنیتی بالقوه ارزشمند نگاه کنند. واقعیت این است که ایران کمتر از دیگر کشورهای خاورمیانه غیر قابل اعتماد نیست و به همان اندازه که غرب به ایران بی اعتماد است؛ ایران هم دلایلی برای بی اعتمادی به غرب دارد. 

باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا، در دفاع از توافق هسته ای به آمریکایی ها گفته است: به دور از عقل است اگر باور کنیم "که می توانیم به راحتی مطالباتمان را بر دیگر نقاط دنیا که فرهنگ و تاریخی کاملا متفاوت دارند تحمیل کنیم" و در مورد ایران "انتخاب پیش روی ما سرانجام بین دیپلماسی و شکلی از جنگ است."

توافق هسته ای یک جهش استراتژیک نه چندان بزرگ است و مشخص نیست که می تواند مبنایی برای روابطی جدید بین ایران و جهان بیرون و به ویژه ایران و آمریکا باشد. گروه هایی که برای متوقف کردن توافق در حال تلاشند، حالا بر محدود کردن تاثیراتش تمرکز کرده اند. مخالفانکارزارهایی به راه خواهند انداخت تا روابط آمریکا و ایران را تا حد ممکن خصمانه باقی بماند. 
واقعیت این است که ایران کمتر از دیگر کشورهای خاورمیانه غیر قابل اعتماد نیست و به همان اندازه که غرب به ایران بی اعتماد است؛ ایران هم دلایلی برای بی اعتمادی به غرب دارد.

اگر چه این توافق در نفس خود پیامدهای قابل توجهی دارد، نیروی بالقوه اش فراتر از حل یک مشاجره است. توافق هسته ای ایران  با دوباره چیدن مهره ها در شطرنج خاورمیانه، احتمالات اقتصادی و استراتژیک امیدوارکننده ای را عرضه می کند.  این توافق مسیری به سوی موفقیت و جامعه ای بازتر را در مقابل ایران قرار می دهد. این توافق در منطقه ای که امید بستن به تحولات بسیار نا محتمل است، به شکل منحصر به فردی بسیار امیدوارکننده است.
نام:
ایمیل:
* نظر: