جمعه ۲۲ آذر ۱۳۹۸ - December 13 2019
ارزیابی کارشناسان هسته ای از گزارش آمانو
کد خبر: ۱۲۳۳۲
تاریخ انتشار: ۱۴ آذر ۱۳۹۴ - ۱۰:۱۵
روزنامه ی اعتماد پس از ارائه گزارش آمانو به شورای حکام گفت و گوهایی با کارشناسان هسته ای کشورمان با هدف ارزیابی گزارش«ارزيابي نهايي در خصوص مسائل باقيمانده گذشته و حال، پيرامون برنامه هسته‌اي ايران» انجام داده است. پایگاه خبری تحلیلی امیدهسته ای به منظور اطلاع مخاطبان خود اقدام به بازنشر مصاحبه های مذکور کرده است.
سیدحسین موسویان: 
مبنای گزارش آژانس یک راه حل سیاسی مرضی الطرفین است 

سیدحسین موسویان، عضو ارشد تیم پیشین هسته ای کشورمان در گفتگو با روزنامه ی اعتماد از ابعاد و زوایای گزارش آژانس بین المللی انرژی هسته ای سخن گفت. 

آیا گزارش ارزیابی نهایی آژانس بین المللی انرژی اتمی را می توان پایان پرونده موسوم به پی ام دی دانست؟ این گزارش هنوز حاوی ابهاماتی است که در برخی رسانه های غربی با استدلال به این ابهام ها ادعا می کنند نمی توان پرونده فعالیت های هسته ای ایران در گذشته را بست ؟

با انتشار این گزارش می توان گفت که همه اقدامات در زمینه مسایل گذشته به طور كامل به سرانجام رسيده و زمینه بسته شدن پرونده پي ام دي فراهم شده است.نکات مهم گزارش آژانس از این قرار است:

1- گزارش ضمن اشاره به همكاري هاي كامل ایران با آژانس بر طبق نقشه راه اذعان کرده که اين همكاري ها آژانس را قادر ساخته تا ارزیابی نهایی خود از موضوع پي ام دي را ارائه کند. یعنی اینکه ایران به تعهدات خود در چهارچوب "نقشه راه" عمل کرده است.

2-در تمام مقررات آژانس یک جمله کلیدی وجود دارد بنام "عدم پایبندی به معاهده ان پی تی".این کلمه برای اولین بار در قطعنامه شهریور 1384 در ابتدای ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد در مورد ایران قید شد و مبنای اصلی تمام قطعنامه های مصیبت بار شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران گردید.در گزارش جدیدآژانس هیچ عبارتی مبنی بر عدم پایبندی ایران به تعهداتش طبق ان پی تی وجود ندارد.

3-گزارش تایید کرده که هیچ نشانه ای مبنی بر انحراف مواد هسته ای در ایران پیدا نشده است. بدین ترتیب این گزارش بر صلح آميز بودن برنامه هسته اي ايران صحه گذارده و راه را بسته شدن موضوع در شورای حکام همواره مي کند.

4-در این گزارش برخلاف ادعای بسیاری از منابع غربی در چند سال گذشته تاکید شده است که هیچ نشانه اي مبنی بر وجود چرخه سوخت اعلام نشده در ایران وجود ندارد.

5- اما شاه کلید گزارش این است که هیچ علامت و نشانه اي مبنی بر اقدامات مرتبط با ساخت سلاح هسته ای براساس اسناد ادعایی پیدا نشده است.

6- و نهایتا مساله دیگری که سالها زمینه ساز اتهام هایی علیه ایران بود مساله مریوان بود که مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در گزارش نهایی خود به صراحت اعلام کرده است که ادعای انجام انفجارات آزمايشي درمنطقه مریوان درست نیست . در این بخش از گزارش آژانس با توسل به نوعی زبان دیپلماتیک ساختگی بودن ادعای انفجار در مریوان را رد می کند.

یکی از نکات منفی که در گزارش به ان اشاره شده است بحث فعالیت های هسته ای ایران در مسیر نظامی ولو در حد مطالعاتی است. رسانه های غربی با استناد به این مساله ادعا می کنند که حرف سرویس های اطلاعاتی غرب درست بوده و ایران تا پیش از سال 2003 به شکل هدفمند و تا سال 2009 به شکل ناهمگون به دنبال سلاح هسته ای بوده است.

بله. در این گزارش آژانس ادعایی مطرح شده است مبنی بر اینکه تا پیش از سال 2003 و مقداری هم تا سال 2009، کارهایی در رابطه با بعضی فناوری های با كاربرد دوگانه مرتبط با ساخت سلاح هسته ای در ایران انجام شده است . در گزارش های پیشین آژانس هم ادعاهایی مبنی بر احتمال فعالیتهای مرتبط با ساخت سلاحهای هسته ای مطرح شده بود.این ادعا به هیچ وجه مورد پذیرش جمهوری اسلامی ایران نبوده و ایران بارها در این سالها اعلام کرده است که هرگز به دنبال سلاح هسته ای نبوده و نیست و نخواهد بود. سلاح هسته ای هیچ گاه در دکترین نظامی ما جا نداشته است و فتوای مقام معظم رهبری در خصوص حرام بودن تولید ، نگهداری و استفاده از سلاح اتمی هم در سطح بین المللی مطرح شده است.

اما اجازه بدهید در این مورد چند نکته را ذکر کنم:

1- در متن گزارش به کلمه فناوری های دومنظوره اشاره شده است به این عبارت و معنای فنی ان باید توجه کرد. مطالعه جمهوری اسلامی ایران در خصوص تمام فناوری های دومنظوره همانطور که بارها و بارها هم تاکید کرده ایم تنها برای مقاصد صلح آميز و يا متعارف بوده است.

2- اما نکته کلیدی گزارش این است که گزارش تاکید کرده که این فعالیت ها در حد "تحقیق و مطالعه " بوده است .

اولا: تحقیق و مطالعه در مورد فناوری های دومنظوره بسیار معمول و متعارف بوده و خلاف هیچ قانون بین المللی نیست.

ثانیا: تحقیق و مطالعه در مورد ساخت بمب هسته ای هم مغایر معاهده ان پی تی نیست. آلمان در شرایط فعلی مرکزی دارد که مطالعه و تحقیق در مورد ساخت بمب اتم و عواقب بگارگیری آن را انجام میدهد. این مرکز برای آژانس هم شناخته شده است.وقتی هم از آلمانها بپرسید میگویند مطالعات علمی مجاز است ضمن اینکه ما باید اقذامات پیشگیرانه لازم در صورت بکارگیری بمب اتم علیه کشورمان را بررسی کنیم .بنابراین انجام مطالعه و تحقیق در مورد سلاح هسته ای غیرقانونی نیست به این دلیل که در آلمان انجام میشود و آژانس هم مخالفتی ندارد.

3- انچه که از نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی انحراف به حساب می آید حرکت کردن مواد هسته ای به سمت ساخت بمب اتم است که در گزارش اژانس چنین انحرافی در ایران قویا رد شده است.

برخی از منتقدان برجام و این گزارش نهایی آژانس ادعا می کنند که با این گزارش در حقیقت آژانس صحه بر ادعای غرب گذاشته است که ایران در گذشته به دنبال سلاح اتمی بوده و اکنون اجرای برجام و اعمال محدودیت 10 ساله بر برنامه هسته ای ایران مجازات ان تخطی هسته ای ایران است.

نکته ای که اکثر تحلیل گران منتقد داخلی از آن غافلند این است که برای ایران اصل کلیدی "بسته شدن پرونده اتهام اقدام ایران برای ساخت بمب هسته ای "است. گزارش مذکور زمینه بسته شدن پرونده اتهام اقدام ایران برای ساخت سلاح هسته ای را کاملا فراهم کرده است.

منتهی توجه داشته باشید که این اتهام از ابتدا یک "اتهام سیاسی" بود و نه "اتهام حقوقی". لذا بسته شدن پرونده هم در چهارچوب یک راه حل سیاسی است.گزارش آژانس یک راه حل سیاسی حل آبرومندانه پرونده هسته ای برای ایران وقدرتهای بزرگ است.

ما باید توجه داشته باشیم که طرف مقابل ما:

اولا :خود آژانس است که در گزارشهای قبلیش براحتمال اقدام برای ساخت سلاح تاکید کرده و همین هم مجوز تحریمهای بیشترشورای امنیت شده است.

ثانیا :جهان غرب به رهبری آمریکاست که 36 سال است که چنین اتهامی را مطرح کرده اند.

ثالثا :شورای امنیت سازمان ملل است که تنها به بهانه "عدم پایبندی" و"احتمال اقدام برای ساخت بمب هسته ای" توانسته همه قطعنامه های تحریم را تصویب کند.

رابعا: اروپا و آمریکا هم به همین بهانه تحریمهای یک جانبه و چند جانبه را تصویب و اجرا کرده اند.

حالا که قرار است پرونده را بسته شود ،آژانس نمیتواند گزارشی بدهد که هم خودش را بخاطر گزارشهای قبلی بی آبرو کند، هم رسما مبنای قطعنامه های شورای امنیت را غیرقانونی اعلام کند و هم 36 سال ادعاهای آمریکا و جهان غرب را کاملا باطل و دروغ اعلام کند. در عین حال نمیتواند گزارشی هم بدهد که مجددا این ادعا را تایید کند چون با تایید آن نمیتوان پرونده را بسته و تحریمها را برداشت.

لذا مبنای گزارش آژانس یک راه حل سیاسی مرضی الطرفین است و لذا آژانس یک امتیاز بزرگ به ایران داده وآن هم اینکه تایید میکند ایران اقدامی برای ساخت سلاح هسته ای نداشته و بعد از برجام هم به تعهداتش عمل کرده و دیگر عدم پایبندی به معاهده ان پی تی هم ندارد. این جمله یعنی صدور مجوز بسته شدن پرونده و رفع تحریمها.

اما برای حفظ آبرو و حیثیت آژانس و شورای امنیت سازمان ملل هم یک امتیاز هرچند کوچک هم به خودش و شورای امنیت سازمان ملل میدهد و آن هم این جمله است که تا سال 2003 کارهایی صرفا در حد مطالعه و تحقیق بوده ونه اقدامات عملیاتی برای ساخت بمب.بعد هم اشاره ای میکند که تا 2009 هم این نوع مطالعات بعضا وجود داشته است. اینهم صرفا برای مشروعیت بخشیدن به قطعنامه های تحریم شورای امنیت است که بعد از 2005 یعنی در دوره ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد انجام شد.

نقطه اوج این گزارش که نباید در تحلیل های جانبدارانه ان را کمرنگ کرده و یا نادیده گرفت این است که با مطالعه گزارش های پیشین آژانس شما به این قطعیت خواهید رسید که در این گزارش برخلاف گزارش های پیشین که همواره ایران در موارد متعددی مجرم و یا مظنون به حساب می آمد ، بسیاری از ادعاهای گذشته یا رد شده است و یا صحت و سقم ان مورد تردید جدی قرار گرفته است.

بسیاری از موضوعاتی که در این گزارش مورد تردید قرار گرفته اند مربوط به چند سال پیش هستند و راستی ازمایی ادعای ایران در خصوص ان موارد به صورت کامل و 100 درصدی ممکن نبوده است و البته که ایران هم پیش از این بارها تاکید کرده بود است که برای حل مساله موسوم به پی ام دی ، دسترسی های بی حد و حصر به مراکز حساس نظامی خود را نداده است.

با انتشار این گزارش شما نقطه های سفید ان را بیشتر می بینید یا سیاه ؟

در خصوص نمای کلی گزارش اینکه یوکیا امانو هم پیش از این در سخنانی تاکید کرده بود که گزارش وی نه سفید و نه سیاه کامل خواهد بود. این حرف یعنی یک گزارش میانه برای برون رفت آبرومندانه از بحران.

من اهل تحلیل گزارش در قالب جناح بندی های سیاسی داخل کشور نیستم. بدون شک این گزارش نکات مثبت و منفی دارد. فراموش نکنیم که پرونده موسوم به پی ام دی ، عمری قریب به یک دهه دارد و به یکی از جنجالی ترین مناقشه های هسته ای در تاریخ آژانس بین المللی انرژی اتمی بدل شده است. اما گزارش جدید یوکیا امانو در کنار موضع گیری های وزارت امور خارجه امریکا نشان می دهد که گزارش به قصد تایی صلح آمیز بودن برنامه فعلی هسته ای ایران و بسته شدن پرونده هسته ای تهیه شده است.

این بدان معنی است که پیچیده ترین پرونده های بین المللی را هم می توان با گفت و گو و مذاکره حل و فصل کرد و یا به مختومه شدن نزدیک کرد. با این گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی پس از یک دهه جنجال و پرونده سازی تاکید می کند که فعالیت‌های اتمی ایران هیچ گاه به سمت ساخت بمب منحرف نشده است.

در این میان واشنگتن نخستین کشوری است که اعلام می کند این گزارش آژانس برای مختومه شدن پرونده موسوم به پی ام دی کافی است و کفایت بررسی در این خصوص به زودی با رای شوای حکام اعلام خواهد شد. این موضع گیری امریکایی ها از سر دوستی و عطوفت با ایران نیست که میزان خصومت بین امریکا و ایران و بی اعتمادی متقابل وجود دارد و همواره بر همگان هم مبرهن بوده است. بلکه تغییر موضع دولت امریکا و شکست اسراییل ، جناح تندرو داخلی آمریکا و اعراب معاند نتیجه راهبرد هوشمندانه و نگاه کلانی است که در دو سال گذشته در سطوح مختلف دیپلماسی رسمی و عمومی مجدانه دنبال شده است. 

با عبور پرونده موسوم به پی ام دی از پیچ آژانس بین المللی انرژی اتمی ، کشورهای گروه 1+5 اکنون موظفند بر اساس بند 14 توافقنامه برجام، پرونده ابعاد احتمالی نظامی برنامه اتمی ایران را رسماً در شورای حکام آژانس مختومه کنند. با این گزارش آژانس ،این اقدام میتواند در دو هفته آینده صورت گیرد و روند اجرای برجام و لغو تحریم‌ها آغاز شود. انجام این پروسه عملاً به این معنی است که توافق مهم و تاریخی هسته ای در راستای منافع ملی جمهوری اسلامی است . بعد از آن هم مهم این است که ازتجربیات و دستاوردهای مدیریت بحران هسته ای، برای حل سایر اختلافات با قدرتهای منطقه ای و جهانی استفاده کنیم.

سيروس ناصری: اتهامات مطروحه علیه ایران واهی بوده اند 

سیروس ناصری عضو اسبق تیم پیشین مذاکره هسته ای ایران نیز پس از ارائه گزارش آمانو به شورای حکام ارزیابی خود را از جوانب مختلف گزارش آژانس بین المللی هسته ای بیان کرد. 

ارزيابي اوليه تان از گزارش مديركل آژانس نسبت به فعاليت هاي پيشين هسته اي ايران چيست؟
     گزارش اخير آقاي آمانو در واقع گزارش نهايي وي درباره پرونده اي است كه از ۱۲ سال پيش به عمد عليه جمهوري اسلامي ايران مطرح شده بود. مطالعه دقيقه اين گزارش نشان مي دهد اتهاماتي كه عليه ايران در اين سال ها مطرح شده است و بر اساس آن، وضعيت بسياري دشواري عليه ايران در عرصه بين المللي ايجاد شد، كاملابي مورد بوده و هيچ جايگاهي نداشته است.
    
 آمانو پيش از انتشار گزارش خود تاكيد داشت كه آژانس بر اساس اسناد و مداراك و كاملاعيني، واقع گرا و واقعيت محور گزارشش را تهيه خواهد كرد. به چه ميزان اين گزارش بر اساس آن معيار ها و اسناد و مدارك تنظيم شده است؟
     به شكل كامل نه ولي بايد دانست به هر حال گزارش آژانس متاثر از شرايط سياسي است. آژانس مي دانست و برايش روشن بود كه نمي تواند جمع بندي، نتيجه گيري و گزارش نهايي خود را مغاير با مواضعي كه برخي كشورها در سال هاي گذشته نسبت به پرونده ايران داشته اند، ارايه دهد و از سويي مي دانست كه با همكاري هاي صورت گرفته ميان ايران و آژانس بر اساس نقشه راه نمي تواند اتهامات قبلي را به آن شكل ارايه دهد. لذا در اين گزارش مشاهده مي كنيم، مسائلي كه به قبل از سال ۲۰۰۳ بازمي گردد، آمانو به دنبال راه و مفري بوده است تا بتواند نظر آژانس را با نظر و خواست امريكايي ها منطبق كند ولي در هر صورت، آنچه مهم است، اين است كه گزارش نهايي آژانس درباره فعاليت هاي پيشين ايران بيان مي كند كه ايران در هيچ مقطعي، هيچ اقدامي خلاف معاهده منع اشاعه سلاح هسته اي (NPT) نداشته است و حتي در آن قسمتي كه آژانس بيان مي كند ايران سلسله فعاليت هايي را تا سال ۲۰۰۳ داشته است، آن فعاليت ها غيرعادي نيست و اين فعاليت ها در اين سطح و با اين حد، مغايرتي با NPT ندارد.
    
     با چنين گزارشي احتمال مختومه اعلام شدن پرونده فعاليت هاي پيشين هسته اي ايران به چه ميزان است؟
     فكر مي كنم با اين گزارش، شوراي حكام جايگزين و راهي جز بستن پرونده هسته اي ايران ندارد زيرا آمانو در گزارش خود به شكل روشن بيان مي كند كه آژانس تمام ارزيابي هايش را در خصوص ابعاد احتمالي فعاليت هاي هسته اي ايران در گذشته انجام داده است و ديگر سوالي ندارد و مي تواند قضاوت نهايي خود را در خصوص مسائل گذشته بيان كند. به عبارت ديگر، آژانس اعلام مي كند كه ديگر نيازي به ادامه بررسي ها وجود ندارد چون به جمع بندي نهايي رسيده است. با در نظر گرفتن اين مساله، شوراي حكام آژانس بايد به پايان بخشيدن به پرونده هسته اي ايران اقدام بكند و به نظر مي آيد، شرايط سياسي نيز به گونه اي است كه اين موضوع صورت بگيرد.
    
     گزارش نهايي آژانس درباره فعاليت هاي پيشين ايران با گزارش آژانس در سال ۲۰۱۱ كه ايران با ۱۲ اتهام روبه رو شد، چه تفاوت هايي دارد؟
     آنچه در سال ۲۰۱۱ انجام شد ايران را با يك وضعيت بسيار ويژه در آژانس روبه رو ساخت كه بي ترديد در تاريخچه آژانس بي سابقه بوده و است. هيچ كشوري تا به حال در آژانس در آن موقعيت اتهامي و وضعيت ويژه قرار نگرفته بود ولي گزارش نهايي آژانس شرايط كافي و لازم را ايجاد مي كند تا پرونده فعاليت هاي پيشين هسته اي ايران براي هميشه در شوراي حكام بسته شود.
    
     مهم ترين نكاتي كه گزارش اخير آژانس درباره ايران آمده است، شامل چه موضوعاتي است؟
     مهم ترين نكته اي كه در اين گزارش آمده است، اين است كه آژانس اعلام مي كند ايران در مواد هسته اي هيچ انحرافي نداشته و به سمت ساخت تسليحات هسته اي نرفته است. همچنين آژانس در اين گزارش اعلام مي كند كه حداقل از سال ۲۰۰۳ يا بعد از سال ۲۰۰۹، ايران هيچ فعاليتي به سمت نظامي شدن در پرونده هسته اي خود انجام نداده است. اين دو عبارت، دو عبارت كليدي در ادبيات آژانس است. به ديگر سخن، اين دو عبارت معمولابراي كشورهايي گفته مي شود كه پرونده خيلي شفاف، تميز و روشني ارايه مي دهند. به عبارتي، اين موضع آژانس صحنه را آماده مي كند كه با اجراي پروتكل الحاقي در يك دوران نه چندان طولاني بتواند راي نهايي خود از فعاليت هسته اي ايران صادر كند كه در قالب نتيجه گيري گسترده تر متبلور مي شود. اين نتيجه گيري گسترده تر نيز داراي اهميت بسياري است زيرا بر اساس برجام رفع زود تر مابقي تحريم ها يعني محدوديت هاي تسليحاتي و اشاعه اي با صدور چنين گزارشي از سوي آژانس فراهم مي شود.
    
     آمانو در گزارشش مدعي است كه نمي تواند در خصوص برخي مسائل مانند اقلام دومنظوره، فيوز ها، مطالعات مدل سازي و چاشني هاي انفجاري قضاوت نهايي را داشته باشد. دليل اين عدم قضاوت نشات گرفته از چه مساله اي است؟
     اين ويژگي تجهيزات و فعاليت هاي دو منظوره است. بسياري از مواد هستند كه در كالاهاي عادي مصرف مي شوند ولي همان ها مي توانند با تغييراتي براي فعاليت هاي نظامي نيز كاربرد داشته باشند. آنچه آژانس در رابطه با اقدامات دو منظوره بيان مي كند اين است كه آژانس نتوانسته است به نتيجه اي برسد كه ايران آن اقدامات را براي فعاليت هاي تسليحاتي انجام داده است. اينكه آژانس مي گويد نمي تواند در اين باره قضاوتي داشته باشد، نشان مي دهد كه راي آژانس اين نيست كه ايران به سمت ساخت تسليحات هسته اي رفته است و اين نكته اي كليدي است. لازم است بار ديگر تاكيد داشته باشم كه نوع اقداماتي كه آژانس در گزارش خود به آنها اشاره داشته است به هيچ وجه مغايرتي با NPT ندارد و بسياري از كشورهاي ديگر نيز ممكن است چنين اقدامات مشابهي را داشته باشند. اين نوع اقدامات زماني مي تواند در مغايرت با NPT باشد كه اثبات شود صرفا براي ساخت تسليحات هسته اي صورت گرفته است ولي آژانس در اين گزارش مي گويد اين گونه نيست و نشانه اي از انحراف ايران ندارد.
    
     در گزارش آژانس آمده است كه تا سال ۲۰۰۳ ساختاري براي توسعه انفجارهاي هسته اي وجود داشته و طيفي متنوعي از اقدامات تا سال ۲۰۰۹ ادامه دارد. آيا اين نكته را مي توان نقطه ضعف گزارش آمانو دانست؟ پاسخ ايران به اين اتهام چيست؟
     همان طوري كه در متن گزارش آمانو مشهود است و به آن اشاره شده، جمهوري اسلامي ايران با اين اظهارات مخالف است ولي حتي اگر نظر آژانس هم درست بوده باشد، نتيجه گيري كه از اين اظهارات مي توان كرد، آن نيست كه ايران اقدامي برخلاف NPT انجام داده است و اين مساله، نكته اي كليدي است. به عبارت ديگر، در مواردي كه آژانس بيان مي كند ايران يك سلسله فعاليت هاي هماهنگ شده را انجام داده است، اگر اين نظر هم درست باشد، مفهومش تخلف ايران از NPT نيست پس اين موضوع هم از اهميت چنداني برخوردار نيست. از سوي ديگر، از آنجايي كه اين اظهارات در مغايرت با نظر ايران است، حتما ايران در اين باره توضيحات مجدد خواهد داد ولي بايد دانست اين مسائل در راي نهايي تاثيري ندارد زيرا در نتيجه گيري نهايي اتهامات مربوط به تخلف ايران از NPTو ساخت تسليحات هسته اي رد شده است.
    
     در رابطه با پارچين نيز با وجود دو بازرسي از اين سايت نظامي در سال هاي ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ و همچنين بازديد امسال آمانو و معاون پادماني وي و نمونه گيري از آن، آژانس قضاوت نهايي را ارايه نمي دهد. چرا با وجود نمونه گيري و بازديد آژانس در اين باره قضاوت نمي كند؟
     موضوع پارچين در صحنه بين المللي و تبليغاتي و رسانه اي بسيار بزرگ شد و به عبارتي، پارچين بزرگ ترين ادعاي طرف هاي مقابل نسبت به ايران بود. مساله پارچين در گزارش آژانس، نقطه اي است كه آژانس بسيار احتياط كرده و جسارت لازم را نداشته است تا بر اساس يافته هاي خود راي نهايي را بدهد و موضوع را روشن كند. به عبارت ديگر، آژانس به اين خاطر موضوع پارچين را روشن نكرده و به آن پايان نداده است چون روشن ساختن و پايان دادن به آن براي آژانس و غرب دشواري هاي سياسي ايجاد مي كرد و توخالي بودن ادعاي طرف مقابل عليه ايران را روشن مي كند. آژانس درباره پارچين مي گويد از سال ۲۰۰۳ به بعد اتفاقي در پارچين رخ نداده است. اين موضوع بسيار مهمي است زيرا در تمام ۱۲ سال گذشته و به خصوص در سال هاي اخير، طرف مقابل اصرار بر انجام فعاليت هاي مشكوك در پارچين داشتند و حالااصل ادعا ها در اين باره رد شده است. نكته ابهامي كه درباره پارچين در گزارش آژانس باقي مي ماند اين است كه آژانس مدعي است در سال ۲۰۰۰ محفظه مخزن آزمايش در پارچين وجود داشته است و تمامي استدلالش بر اساس يكسري عكس هاي ماهواره اي است. بر اساس اين مدارك، ايران نيز نقطه مقابل را نشان داده است و عكس هاي ماهواره اي از همان سال و از همان مكان را ارايه داده و نشان مي دهد كه در آن نقطه هيچگاه فعاليتي از جمله ساخت محفظه وجود نداشته است. با اين حال، نه آژانس مي تواند حرف خود را اثبات كند و نه ما مي توانيم حرف مان را به كرسي بنشانيم زيرا مساله مربوط به ۱۵ سال قبل است و بسيار سخت است كه هر يك از طرفين بتوانند ادعا هاي شان را اثبات كنند. با اين حال، نكته بسيار مهمي كه وجود دارد اين است كه آژانس اعلام مي كند بر اساس يافته هاي خود هم اكنون در پارچين فعاليت غيرعادي وجود ندارد و اين نكته بسيار مهمي است.
    
     برخي منتقدان مي گويند گزارش آمانو مبني بر اينكه تا سال ۲۰۰۳ فعاليت هاي ساختارمند براي توسعه انفجارهاي هسته اي بود و اين اقدامات تا سال ۲۰۰۹ ادامه داشته، به معناي مشروعيت بخشيدن به ابعاد نظامي پرونده هسته اي ايران است و تيم مذاكره كننده را به اين خاطر سرزنش مي كنند. آيا اين گزارش PMD را به MD تبديل كرده است؟
     اين انتقاد به روشني يك نقد بسيار ضعيف، يكجانبه و غيرواقعي است. در ۵، ۶ سال گذشته ۱۲ اتهام بسيار سنگين عليه ايران مطرح شد و به دليل اين اتهامات، ايران در يك شرايط بسيار ويژه در روابط خود با آژانس روبه رو شد. آنچه مهم است، اين است كه در نتيجه گيري نهايي و در شوراي حكام، ايران از اين ۱۲ اتهام مبرا شود و اتهامات مذكور ديگر قابل پيگيري نباشد. اين گزارش آژانس مي تواند مبناي خروج ايران از وضعيت بحراني و رد اتهامات پيشين باشد. اينكه در خلال اظهارات آژانس در گزارش خود مسائلي باشد كه برخلاف ميل باشد، نمي تواند خللي در راي نهايي ايجاد كند.
    
نام:
ایمیل:
* نظر: