شنبه ۲۱ تير ۱۳۹۹ - July 11 2020
گزارش امیدهسته ای از تعهدات طرفین برجام، از توافق تا امروز
کد خبر: ۱۲۶۹۹
تاریخ انتشار: ۱۶ دی ۱۳۹۴ - ۰۹:۰۰
مبادله اورانیوم میان ایران و روسیه، تنها یک پرده از اقدامات ایران در مسیر اجرای برجام بوده است و صدالبته طرفین مذاکره با کشورمان یعنی گروه 1+5 و ناظران بین المللی اذعان دارند که ایران به مفاد توافق خود در برجام متعهد بوده و هست.
مبادله انتقال اورانیوم غنی شده با اورانیوم طبیعی میان ایران و روسیه به اتمام رسید. اقدامی که باید به موجب تعهدات ایران و کشورهای گروه 1+5 در چارچوب اجرایی شدن برجام صورت می گرفت تا مقدمات رفع هرچه زودتر تحریم‌ها فراهم شود. 

گام های بلند و استوار ایران برای اجرای تعهدات در چارچوب توافق 

این خبر که از سوی رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان مورد تأیید قرار گرفت، با استقبال مقامات امریکایی مواجه شد و جان کری را بر آن داشت تا بگوید که ایران یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای اجرای تعهدات خود را در چارچوب توافق هسته‌ای برداشته است.

 بعد از آنکه خبرگزاری روسی «ایتارتاس» به نقل از یک منبع دیپلماتیک اعلام کرد که روسیه انتقال اورانیوم غنی شده ایران را که بخشی از توافق هسته‌ای این کشور با گروه 1+5 است تکمیل کرده است، علی اکبر صالحی ضمن تأیید این خبر اعلام کرد که روند تبادل سوخت انجام شده است.

رئیس سازمان انرژی اتمی با اعلام کامل شدن عملیات تبادل سوخت در روزهای اخیر، گفت: «در این تبادل حدود 197 تن کیک زرد وارد کشور شد و حدود 11 تن اورانیوم غنی شده خود را نیز صادر کردیم.» تبادل اخیر ایران و روسیه در حالی صورت گرفته است که در چارچوب توافقاتی که ایران و کشورهای طرف مذاکره داشتند، قرار شد که ذخایر اورانیوم غنی شده ایران بجز 300 کیلوگرم به روسیه انتقال و در ازای آن اورانیوم طبیعی دریافت شود.

بنا به گزارش مقامات ایرانی و روسی، میزان اورانیوم منتقل شده به روسیه بیش از 5/8 تن بوده و ایران حدود 140 تن در ازای آن اورانیوم طبیعی دریافت کرده است. پیش از این صالحی درخصوص این تبادل اورانیوم با روسیه گفته بود «میزان کیک زردی که ایران به ازای اورانیوم غنی شده‌مان تحویل گرفته‌، فوق‌العاده است و جای افتخار دارد.»

تعهد ایران به تعهدات برجام 

مبادله اورانیوم میان ایران و روسیه، تنها یک پرده از اقدامات ایران در مسیر اجرای برجام بوده است و صدالبته طرفین مذاکره با کشورمان یعنی گروه 1+5 و ناظران بین المللی اذعان دارند که ایران به مفاد توافق خود در برجام متعهد بوده و هست.
 
اما حقیقت این است که سکه ی برجام یک روی دیگر نیز دارد و آن تعهد حقوقی و عملی گروه 1+5 به توافق هسته ای است، بدیهی است که الزامات این توافق تنها دررابطه با ایران صادق نیستند و عملکرد طرفین مذاکره با کشورمان نیز در این عرصه بسیار مهم است. 

مهرماه امسال، اتحادیه اروپا با صدور بیانیه ای همه تحریم های اقتصادی مالی مرتبط با برنامه هسته ای ایران را لغو کرد. در بیانیه اتحادیه اروپا آمده بود که اجرایی شدن لغو تحریم ها همزمان با اعلام اژانس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر انجام تعهدات از سوی ایران خواهد بود و این اتفاق براساس زمانبندی رخ داد. 

شواهد و مستندات گویای این مهم است که اتحادیه اروپا به تعهدات حقوقی خود درباره ی اجرای برجام تا این لحظه مطابق با برنامه متعهد بوده است و این تنها آمریکاست که گاه و بیگاه اخباری مبنی بر عدم پایبندی کامل به برجام مخابره می کند و البته این موضوع به امروز و دیروز بازنمی گردد و همگان می دانند که دشمنی آمریکا با کشورمان بیش از 3دهه قدمت دارد، یعنی درست از زمانی که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید. 

بدعهدی آمریکا ریشه تاریخی دارد 
اصغر زارعی، کارشناس مسائل خاورمیانه در خصوص توافق برجام و روند اجرای آن براین باور است که با وجود توافقات انجام شده بین ایران و کشورهای ۱+۵ بار دیگر آمریکا بدعهدی خود را نشان داد و تحریم های جدیدی را علیه سامانه موشکی ایران اعمال کرد و این بدان معنی است که آمریکا به عهد خود پایبند نیست و البته این موضوع از سوی ایران بی پاسخ نخواهد ماند. 

این کارشناس مسائل خاورمیانه معتقد است که دولتمردان آمریکا همچون گذشته نسبت به مواضع و تعهدات خود بدعهد بوده و قابل اعتماد نیستند و باید این نکته را در نظر داشت که آمریکا همیشه در مقابل سیاست های جمهوری اسلامی ایران سیاست های تداوم کینه توزی و خصومت خود را در دستور کار داشته و می توان این طور تعبیر کرد که ایالات متحده آمریکا با توجه به نفوذ و سلطه ای که در نهاد های بین المللی دارد، با بدعهدی های خود نشان داده است که قابل اعتماد نیست.

زارعی همچنین تصریح کرد که بر اساس قطع نامه ۱۹۲۲ و اظهارات مقامات کاخ سفید و کنگره آمریکا مواردی از قبیل نقض حقوق بشر، سامانه موشکی، تروریسم و اقدامات بی ثبات کننده جمهوری اسلامی ایران در منطقه را به عنوان بهانه های جدید مطرح می کردند و در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران قدم به قدم به تعهدات خود عمل می کند مثل خروج اورانیوم های غنی شده ، تغییر در ساختار نیروگاه آب سنگین اراک و کاهش تعداد سانتریفیوژها انتظار می رفت تا طرف مقابل هم به تعهدات خود پایبند باشد، اما متاسفانه در چند هفته اخیر دولت آمریکا با تصویب برخی قوانین و مقررات که از ناحیه برخی مقامات کاخ سفید صورت گرفته بود نشان داد که هیچ گونه پایبندی نسبت به تعهداتش ندارد، از زمره ی بدعهدی ها قانون منع ورود شهروندان ۳۸ کشور به ایران از سال۲۰۱۱ به بعد است که طی آن افرادی که به ایران تردد داشته اند و عموما شامل گردشگران، سرمایه گذاران، تجار و بازرگانی که عمدتا از کشورهای اتحادیه اروپا هستند نمی توانند به ایران وارد شوند. دزدی از سرمایه های ایران به میزان ۱/۷۵ میلیارد دلار از دارایی های بلوکه شده ایران به بهانه پرداخت غرامت به خانواده های قربانیان تروریسم و گروگان گیری در ایران از جمله اقدامات دیگر دولت آمریکا برای اجرای تعهدات به شمار می آید. کنترل فعالیت های موشکی ایران جدید ترین بهانه آمریکا برای نقض برجام است، اما همه این موارد تنها نشان دهنده عدم تعهد آمریکا به توافقات انجام شده است. 

باید عنایت داشت که بر اساس اعلام رهبر معظم انقلاب در شروط ۹ گانه خودآمریکا باید کتبا و عملا بر تعهدات خود پایبند باشد در صورت عدم پایبندی آن ها ایران هم به موارد برجام عمل نخواهد کرد و نیز توجه به این مهم خالی از لطف نیست که ایران اقتداری صدچندان بعد از توافق هسته ای پیدا کرده است و دستور اخیر رئیس جمهور مبنی بر افزایش توان موشکی کشور نشان دهنده حفظ اقتدار و اسقلال کشور است و مهر تاییدی براین مساله که ایران در مقابل بدعهدی های ایران کوتاه نمی آید و در موضع قدرت از منافع خود دفاع خواهد کرد. 

تعهد ایران به برجام یک جانبه نیست 

براساس این گزارش، در بررسی عملکرد کشورهای طرف مذاکره ایران در اجرای تعهدات توافق هسته ای، نعمت احمدی؛ حقوق دان بر این باور است که ايران تعهدات را يک جانبه اجرا نمی کند و آن سوی میزمذاکره یعنی اتحادیه اروپا و آمریکا هم براساس زمانبندی باید تعهدات خود را اجرایی کنند و برای رصد دقیق باید به حقوق بین الملل واقف بود و ضروری است به این موضوع عنایت شود که يک بخش از برجام مربوط به تعهدات ايران است و نقش مقدمه اجرا را دارد، يعني ايران با زمان بندي بخشی از تعهدات را انجام داده و بايد انجام دهد. در اصل ايران از لحاظ حقوق بين المللي خود را به يک سري تعهدات متعهد کرده، تعهدات شامل تغييرات يا اعمال محدوديت ها در بخش ساختمان ها مي شود، تغيير در طراحي رآکتورها، کاهش تعداد سانتريفيوژها و کاهش ذخاير اورانيوم غني شده از زمره ی تعهدات هستند. 

به گفته ی این حقوق دان، برخی از بی اطلاعی است که می گویند بايد طرف مقابل اقدام عملي کند، در پروسه انجام برجام، بعد از مذاکره و تفاهم به توافق رسیدیم و بعد از توافق قطعنامه صادر شد، هر کدام از کشورهای حاضر در توافق هسته ای عرف حقوق بين الملل ضمانت اجراهاي خود را دارند و براساس آن عمل می کنند و اگر گفته می شود طرفین مقابل تعهدی نداده اند، باید به ماهیت قرارداد بین المللی و قطعنامه سازمان ملل اشراف داشته باشند. در مجموع قطعنامه پيش شرطي دارد که تعهدات ایران در آن به صورت واضح مشخص شده و ناظران بین المللی نیز به اجرای تعهدات ایران و نیز گروه 1+5 نظارت دارند و درصورتی که حقی از ایران دراین مسیر ضایع شود، بدیهی است حق اعتراض و واکنش برای کشورمان محفوظ است و در این رابطه کمترین تردیدی وجود ندارد. 

در مجموع و با عنایت به مواردی ذکرشان رفت، می توان این ارزیابی را از روند الزام ایران و گروه 1+5 به تعهدات شان در مسیر اجرای برجام داشت که همه کشورهای ذی ربط توافق هسته ای، ضمانت های اجرایی دقیق و درستی برای عمل به تعهدات خود در زمانبندی صورت گرفته برای اجرای برجام ارائه کرده اند و حق اعتراض ایران در واکنش به رخدادهایی که با روح برجام متناقض است محفوظ است، چه این که «وجود ضمانت اجرایی»، یکی از موارد مهمی بود که به عنوان خواسته رسمی جمهوری اسلامی ایران در جریان مذاکرات هسته‌ای با گروه 1+5 دنبال شد و تیم ایرانی نیز به دنبال تحقق آن بود. در همین زمینه، بخشی تحت عنوان حل اختلافات در «برجام» تدارک دیده شده است که ناظر به تشکیل یک کمیته رسیدگی به تخلفات طرفین و نقض تعهد از سوی آنان است.

البته ایران به فعالیت کمیته مذکور بسنده نمی کند و به همین سبب و در پی سیاست های خصمانه و دخالت نامشروع و غیرقانونی آمریکا در زمینه حق تقویت قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران، رییس جمهوری در دستوری قاطع به وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح گفت که در چارچوب سیاست های دفاعی مصوب، برنامه تولید انواع موشک های مورد نیاز نیروهای مسلح با سرعت و جدیت بیشتری ادامه یابد. 

در ادامه این واکنش صریح رییس جمهوری آمده بود که در صورت تکرار این گونه اقدامات غلط و مداخله جویانه از سوی آمریکا، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح موظف است با استفاده از تمامی امکانات، برنامه ریزی جدیدی برای گسترش توانمندی های موشکی کشور، به عمل آورد؛ در این خصوص کارشناسان مسایل بین المللی نیز تاکید کرده اند که برجام و موضوع موشکی هیچ ارتباطی به هم ندارند و معتقدند که امریکایی ها برخی مسایل را در بستر سیاسی می بینند و در آن بستر، موضوعات را به هم ربط می دهند، اما نکته کلیدی این است که ایران به هرگونه اقدام مداخله جریانه آمریکا علیه برنامه دفاعی خود پاسخ می دهد، فلذا نگرانی در این رابطه وجود نداشته و ندارد. 
نام:
ایمیل:
* نظر: