چهارشنبه ۱۸ تير ۱۳۹۹ - July 08 2020
کد خبر: ۱۳۶۵۸
تاریخ انتشار: ۰۳ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۶:۰۹
حسین موسویان در یادداشتی با اشاره به سوابق تاریخی عربستان در ایجاد و گسترش بی‌ثباتی در منطقه، ادعاهای مقامات این کشور علیه ایران را بی‌اساس و ساختگی خواند و تاکید کرد: عربستان باید برای حل مشکلات وارد گفت‌وگوی مستقیم با ایران شود.

در پی انتشار مقاله وزیر امور خارجه ایران در روزنامه نیویورک تایمز، عادل الجبیر وزیرامور خارجه عربستان با انتشار یادداشتی در این روزنامه، اتهامات ساختگی و گستاخانه‌ای را علیه ایران مطرح کرد و به دنبال آن نیز با هزینه دلارهای سعودی، در رسانه‌های آمریکا مقالات متعددی علیه ایران منتشر شد.

سید حسین موسویان معاون پیشین سیاست خارجی دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی در مقاله‌ای مستدل که توسط دانشگاه هاروارد منتشر شده است، پاسخ اتهامات وزیر امور خارجه عربستان را داده است.

در این مقاله که با همکاری مهرداد صابری دانشجوی مقطع دکترای دانشگاه جان هاپکینز آمریکا تهیه شده، در پاسخ به ادعاهای بی‌اساس عادل الجبیر درخصوص سیاست‌های توسعه طلبانه و تروریستی ایران، آمده است: پادشاهی عربستان سعودی از بدو تولد همواره نقشی مخرب، بی ثبات کننده و در موارد بسیاری خارج از عرف، نظام و قوانین بین‌المللی داشته است، درحالی که هیچ شواهد و مدارک تاریخی از اتهامات عربستان علیه ایران، حمایت نمی‌کند. این در حالی است که ایران هیچ‌گاه سیاست خصمانه را دنبال نمی‌کند و همواره به عنوان یک ملت تابع قوانین و استانداردهای بین‌المللی بوده است. ایران دست کم در سه قرن گذشته هیچ جنگی علیه هیچ کشوری را آغاز نکرده و انجام نداده است.

در ادامه این یادداشت با اشاره به ادعاهای چندی پیش وزیر امور خارجه عربستان علیه کشورمان آمده است: عادل الجبیر، در یادداشتی در روزنامه نیویورک تایمز بر آنچه لزوم پایبندی ایران به قوانین بین المللی، پرهیز از سیاست‌های هژمونیک و توسعه طلبی سرزمینی خواند، تاکید کرد و با متهم کردن ایران به فعالیت‌های تروریستی بر پیشبرد اهداف منطقه‌ای خود اشاره کرد. طرح این اتهامات در فضای مملو از خشونت و هرج و مرج در گوشه و کنار جهان عرب، ضرورت نگاه واقع بینانه به این سیاست و جهت گیری عربستان را آشکار می‌سازد.

وی همچنین گفت که ایران باید میان نظام وستفالی (اصل حاکمیت دولت ملت و عدم مداخله در کشورهای دیگر) و رفتار انقلابی خود یکی را انتخاب کند. شبیه این عبارت که در ماه‌های اخیر بارها از سوی مقامات سعودی در رابطه با ایران مطرح شده است، یاد آور نظریات هنری کیسینجر، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا در کتاب نظم جهانی است. کیسینجر در این کتاب، ضرورت انتخاب ایران میان یک کشور انقلابی - ایدئولوژیک و یک کشور عادی را مطرح می‌کند. البته آنچه وزیر امور خارجه عربستان سهواً یا عمداً از کتاب کیسینجر در رابطه با ایران از قلم انداخته است، باور نویسنده کتاب به این است که در میان کشورهای منطقه، ایران دارای طولانی‌ترین تاریخ و منطقی‌ترین درک از کشورداری است و سپس این جمله را ذکر می‌کند که برای کشورها، تاریخ همان نقشی را بازی می‌کند که شخصیت و کاراکتر برای انسان ها.

آنچه که تاریخ درباره ویژگی‌های عربستان به‌عنوان یک کشور می‌گوید آن است که از بدو موجودیت به عنوان کشور پادشاهی عربستان سعودی همواره نقشی مخرب ، بی ثبات کننده و در مواردی متعدد خارج از عرف، نظام و قوانین بین‌المللی داشته است، درحالیکه هیچ شواهد و مدارک تاریخی از اتهامات عربستان علیه ایران حمایت نمی‌کند.

این درحالی است که ایران هیچ‌گاه سیاست خصمانه را دنبال نمی‌کند و همواره به عنوان یک ملت تابع قوانین و استانداردهای بین‌المللی بوده است. ایران دست کم در سه قرن گذشته هیچ جنگی علیه هیچ کشوری را آغاز نکرده و انجام نداده است.

در این مقاله به شش نمونه از سیاست‌های خصمانه، تجاوزطلبانه و تروریستی عربستان در منطقه خاورمیانه اشاره شده و آمده است:

1- تجاوز عربستان به یمن که از سال گذشته (میلادی) آغاز شده است، اساسا با آنچه حمایت از عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهور پیشین و جلوگیری از نقش حوثی ها در کشور خوانده می‌شود تناسبی ندارد، چراکه از لحاظ قانونی دوره ریاست جمهوری هادی در تاریخ 21 ژانویه 2014 به پایان رسیده بود و بعد از آن هم انتخاباتی برای بازگشت مجدد او به قدرت برگزار نشد. همچنین، جنبش انصارالله و حوثی‌های زیدی بخش بزرگی از مردم یمن (حدودا 40 درصد ) را تشکیل می‌دهند و برای سالیان طولانی تا اوایل دهه 60 میلادی در یمن حکمرانی می‌کردند. بنابراین نسبت دادن این گروه به عنوان ابزار ایران برای جنگ نیابتی در یمن به طور کلی فاقد مشروعیت است. عربستان از چندین دهه قبل از استقرار جمهوری اسلامی ایران، همواره در یمن با اشکال مختلف، شامل تجاوز نظامی آشکار، حمایت مالی از فرقه‌ها و گروه‌های تندرو یک عنصر بی‌ثبات کننده در یمن بوده است.

2-هم زمان با انقلاب اسلامی در سال 1979 و شروع جنگ تحمیلی عراق اندکی پس از آن، کشورهای حوزه همکاری خلیج فارس (به‌ویژه عربستان سعودی) با حمایت گسترده مالی و سیاسی از صدام حسین دیکتاتور مخلوع عراق، در جنگی که بالغ بر 500 میلیارد دلار خسارت برای ایران به بار آورد دخالت مستقیم داشتند. کشتار بیش از 275 نفر از حجاج ایرانی در مراسم حج سال 1987 که منجر به قطع روابط دیپلماتیک میان دو کشور شد را هم باید جزو موارد عدم رعایت حسن همجواری در سیاست‌های عربستان در سال‌های اولیه بعد از روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی در ایران دانست.

3- فشار عربستان به آمریکا برای تشدید فشارهای اقتصادی و به راه انداختن جنگ نظامی با ایران.

4- فرستادن نیروی نظامی به بحرین برای سرکوب معترضان به شرایط خفقان‌آور سیاسی در این کشور.

5- حمایت از دخالت نظامی غرب در لیبی برای سرنگون کردن رژیم معمر قذافی که موجب هرج و مرج در آن کشور شده است.

6- حمایت از کودتای نظامی در مصر.

درادامه این مقاله آمده است:

علاوه‌ براین، آن‌چه عربستان درحمایت از افکار، ایدئولوژی گروه‌های تندرو و تروریستی در حال حاضر انجام می‌دهد، نه تنها یک تهدید مستقیم برای امنیت منطقه بوده، بلکه یک عنصر بی‌ثبات کننده برای امنیت بین‌المللی است.

حمایت‌های عربستان چه به صورت مالی و لجستیکی و چه به صورت ایدئولوژیکی، در ایجاد گروه‌های تروریستی نظیر طالبان و القاعده بر کسی پوشیده نیست. اما حمایت عربستان ازپدیده داعش در عراق و سوریه و هچنین زمینه سازی برای فعالیت این گروه در یمن، لیبی، کشورهای شمال آفریقا و نفوذ بالقوه آن به اروپا، بهانه دخالت قدرت‌های جهانی در امور خاورمیانه را فراهم کرده است که احتمال شعله ور کردن یک درگیری بزرگ‌تر منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای را میسر می سازد.

رسوایی سیاست‌های خرابکارانه ریاض به‌اندازه‌ای است که موجب واکنش انتقادی آمریکا مهم‌ترین حامی بین‌المللی این کشور شده است. جو بایدن، معاون ریاست جمهوری آمریکا سال گذشته در یک سخنرانی در دانشگاه هاروارد، به نقش مخرب متحدان منطقه‌ای خود، شامل عربستان و امارات متحده عربی اشاره کرد و گفت که بزرگ‌ترین مشکل ما در بحران سوریه نه دولت بشار اسد که متحدان‌مان نظیر عربستان، امارات و ترکیه هستند که صدها میلیون دلار در حمایت از گروه‌های به اصطلاح مخالف میانه‌رو ولی در حقیقت تروریستی داعش و جبهه النصرة هزینه کردند. همچنین هیلاری کلینتون در زمان فعالیتش به عنوان وزیر امور خارجه، در یک یادداشت محرمانه که اخیرا فاش شده است، تصریح کرد که عربستان منبع اول تغذیه تروریسم در جهان است.

این دیپلمات پیشین ایرانی با تشریح نقش سازنده ایران درثبات منطقه نوشت: عملکرد منطقه‌ای ایران چه در افغانستان، چه در عراق و سوریه به‌عنوان یکی از عوامل اصلی عدم فروپاشی این کشورها شده است. ایران نقش بسیار تأثیرگذاری را در ثبات سیاسی افغانستان بعد از حمله سال 2001 ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا داشت. روی کار آمدن دولت حامد کرزای (در صورتی که متحدان ایران، ازجمله ائتلاف شمال و گروه‌های تاجیک، ازبک و هزاره از قدرت بالایی برخوردار بودند) تا حد بالایی به دلیل موافقت و همکاری گروه های متحد ایران بوده است.

در عراق و سوریه نیز حضور ایران و سیاست‌های این کشور از دلایل تعیین کننده عدم فروپاشی نظام‌های سیاسی و حاکمیت ملی این دو کشور بوده است. به طور مثال سیاست کشورهای جهان غرب و آمریکا که بر مبنای حذف بشار اسد بود، اکنون به صورت چشمگیری به دیدگاه ایران نظیر آتش بس، تشکیل دولت وحدت ملی متشکل از حاکمیت فعلی و گروه‌های مخالف، فراهم کردن زمینه دوره انتقالی و در نهایت برگزاری انتخابات سراسری تحت نظارت بین‌المللی نزدیک شده است. جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در نشست گروه‌های مخالف در عربستان که در ژانویه سال جاری برگزار شد، نزدیک شدن الویت‌های گروه‌های مخالف و شورشی به نقشه راه صلح مورد حمایت ایران و روسیه را شرط شرکت این گروه‌ها در گفت‌وگوهای صلح عنوان کرد.

محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد که تهران به دنبال تقابل با عربستان نیست اما عربستان چنین سیاستی را در قبال ایران دنبال نمی‌کند. با وجود حمایت سعودی‌ها از تجاوز صدام علیه ایران و کشتن و زخمی کردن حدود 400 تن از حجاج ایرانی در مراسم حج سال گذشته (میلادی)، تهران به‌دنبال ایجاد همکاری منطقه‌ای برای صلح بوده است. همچنین جمهوری اسلامی در سال 1998بسته امنیتی با عربستان را توسط رئیس جمهور فعلی ایران، حسن روحانی، به امضا رساند اما عربستان از عمل به تعهدات خود در سال‌های بعد تخطی کرد، زیرا اکنون اسناد فاش شده در پایگاه ویکی لیکس نشان می‌دهد که عربستان به آمریکا برای حمله به ایران فشار آورد.

به نوشته حسین موسویان، در شرایط فعلی که تنش در روابط ایران و عربستان در پی کشته شدن 460 تن از حجاج ایرانی در حادثه حج و عدم یک عذر خواهی ساده از سوی ریاض، شدت گرفته است، باید به این تقابل خاتمه داده شود.

وی در پایان این مقاله درباره راه برون رفت تقابل ایران و عربستان می‌گوید: در نهایت باید یادآور شد که بازی سرزنش متقابل نمی‌تواند بازی آخر میان دو کشور باشد. مقامات ایران در عالی‌ترین سطوح آماده حل اختلافات با عربستان از طریق دیپلماسی هستند. رهبری عربستان نیز باید سیاست حاصل جمع صفر را کنار گذاشته و برای حل مشکلات وارد گفت‌وگوی مستقیم با ایران شود.

قدم اول می‌تواند احیاء توافق‌نامه امنیتی ایران و عربستان باشد که در سال 1998 توسط دکترروحانی دبیر وقت شورای‌عالی امنیت ملی و رییس جمهور فعلی ایران به امضا رسید.

قدم دوم نیزگفت‌وگو و همکاری میان دو کشور برای ایجاد یک سیستم همکاری منطقه‌ای جامع بین ایران، عراق و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) درخصوص همکاری‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی ازجمله مبارزه با تروریسم و عاری‌سازی منطقه از سلاح‌های کشتار جمعی است.

الگوی مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+5 که به یک توافق برد-برد منجر شد، الگویی مناسب است. این توافق، با نام برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بدون باور به تفکر برد-برد قطعاً دست یافتنی نبود، تفکری که ایران همیشه به آن پایبند بوده است.
منبع: ایسنا
نام:
ایمیل:
* نظر: