سه‌شنبه ۰۹ خرداد ۱۳۹۶ - May 30 2017
بررسی تاریخچه صنعت هسته ای در ایران (6)
کد خبر: ۱۶۷۳۱
تاریخ انتشار: ۰۳ مرداد ۱۳۹۵ - ۱۰:۰۶
همزمان با شرکت سوفیدیف، شرکت دیگری به نام کرودیف با سرمایه ای به مبلغ 100 هزار فرانک فرانسه و با مشارکت سازمان انرژی اتمی ایران (20 درصد)، کمیساریای انرژی اتمی فرانسه (29 درصد) و شرکت ارودیف (51 درصد) تأسیس شد. موضوع این شرکت مطالعه و بهره برداری از کارخانجات غنی سازی اورانیوم بود. سرمایه این شرکت بعداٌ افزایش یافت و علاوه بر آن سهامداران به شرکت مبالغی پرداخت نمودند.

حسن محمدی: قسمت ششم گزارش تاریخچه صنعت هسته ای در ایران به تامین سوخت هسته ای ایران در زمان پیش از انقلاب اختصاص دارد.

به طور موازی با ساخت نیروگاه ها در دهه 50، دولت وقت با عقد قراردادهای مختلفی خصوصاٌ با فرانسه نسبت به ابتیاع با تولید سوخت هسته ای در داخل ایران اقدام نمود. همان گونه که اشاره شد از سال 1353 / 1974 دولت ایران در اجرای سیاست های مربوط به استفاده از برق هسته ای موافقت نامه ها و قراردادهای متعددی با مؤسسات و شرکت های فرانسوی منعقد نمود. از جمله اهداف ایران از انعقاد این قراردادها که شامل اعطای وام، سرمایه گذاری مشترک و خرید خدمات غنی سازی اورانیوم می گردید این بود که ایران بتواند با ورود به شرکت ارودیف، از خدمات غنی سازی آن برای تأمین سوخت نیروگاه های هسته ای خود استفاده نماید. با توجه به اینکه شرکت ارودیف منحصراٌ از شرکای اروپایی(فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و بلژیک)تشکیل شده بود و به موجب مفاد اساسنامه خود نمی توانست سهام دار غیر اروپایی بپذیرد، قرار براین شد که ایران از طریق تشکیل یک شرکت دیگر فرانسوی بنام سوفیدیف، به طور غیر مستقیم جزو سهامداران شرکت ارودیف درآید. ضمناٌ یکی از مهم ترین شرایط ورود به اورودیف پرداخت و ام های کلانی بود که ایران تقبل و پرداخت نموده است.

با امضای یک پروتکل همکاری بین ایران و فرانسه در تاریخ 28 آبان 1353 / 1974 مشارکت ایران در ارودیف با ایجاد و از طریق یک شرکت فرانسوی – ایرانی مجدداٌ مورد تأکید قرار گرفت و همانطور که مطرح شد، ایران متعهد گردید مبلغ یک میلیارد دلار به کمیساریای انرژی هسته ای فرانسه وام اعطا کند.

موضوع شرکت سهامی سوفیدیف، مشارکت در احداث کارخانجات غنی سازی اورانیوم براساس تکنولوژی فرانسوی است. سرمایه شرکت هنگام تأسیس 100 هزار فرانک فرانسه بود که بعداٌ افزایش یافت. 40 درصد سهام شرکت به سازمان انرژی اتمی ایران و60درصد باقیمانده به شرکت سرو که از شرکت های تابعه کمیساریای انرژی اتمی فرانسه بود تعلق داشت (متعاقباٌ در ترکیب این سهام داران تغییراتی داده شد.) پس از تشکیل شرکت سوفیدیف کمیساریای انرژی اتمی فرانسه 25 درصد سهام شرکت ارودیف را به شرکت مذکور فروخت و به این ترتیب سازمان انرژی اتمی ایران به طور غیرمستقیم 10 درصد از سهام ارودیف را به دست آورد.

بر این اساس سازمان انرژی اتمی ایران ضمن قبول تعهدات مختلف از جمله پرداخت سهم خود از مطالبات شرکت ارودیف بایت مساعده سهامداران حق داشت که متناسب با سهم خود از خدمات غنی سازی شرکت ارودیف خریداری نماید. شرکت سوفیدیف توسط یک هیئت مدیره 5 نفری اداره می شد که 2 نفر از آنها نمایندگان سازمان انرژی اتمی ایران بودند. شرکت سوفیدیف که یک شرکت ایرانی فرانسوی بود در تاریخ 18 اردیبهشت 1354 / 1975 تأسیس گردید.

همزمان با شرکت سوفیدیف، شرکت دیگری به نام کرودیف با سرمایه ای به مبلغ 100 هزار فرانک فرانسه و با مشارکت سازمان انرژی اتمی ایران (20 درصد)، کمیساریای انرژی اتمی فرانسه (29 درصد) و شرکت ارودیف (51 درصد) تأسیس شد. موضوع این شرکت مطالعه و بهره برداری از کارخانجات غنی سازی اورانیوم بود. سرمایه این شرکت بعداٌ افزایش یافت و علاوه بر آن سهامداران به شرکت پرداخت نمودند.

در اردیبهشت 1357 / 26 آوریل1978سازمان انرژی اتمی ایران و کمیساریای انرژی اتمی فرانسه طی الحاقیه ای بر موافقتنامه مورخ 23 فوریه 1975 تغییراتی در مفاد آن به عمل آوردند. به این ترتیب که حقوق سازمان انرژی اتمی ایران از موافقتنامه مورد بحث به سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران و حقوق شرکت سرو به شرکت کوژما، که سهام آن نیز مانند شرکت سرو تماما متعلق به کمیساریای انرژی اتمی فرانسه بود منتقل گردید. با توجه به طبیعت فنی فعالیت های پیش بینی شده، سازمان سرمایه گذاری طی همان الحاقیه حق برداشت از خدمات ارودیف طبق قراردادهای فوق الذکر و نیز نمایندگی خود در جلسات هیئت مدیره و مجامع عمومی شرکتهای سوفیدیف و کرودیف را به سازمان انرژی اتمی ایران واگذار نمود.

با امضاء پروتکلی راجع به ایجاد یک مرکز تحقیقات و توسعه هسته ای در ایران که در تاریخ 28 آبان 1353 / 18 نوامبر 1974 توسط سازمان انرژی اتمی ایران و کمیساریای انرژی هسته ای فرانسه به امضاء رسید، کمیساریا متعهد شد که کمک فنی و امکانات لازم را برای تحقیق و ایجاد مرکز مذکور در اصفهان از طریق تکنیک اتم (یکی از انشعابات کمیساریای انرژی هسته ای فرانسه) فراهم آورد. در ضمیمه این پروتکل اصول مربوط به ساخت و تشکیلات مرکز ایرانی تحقیقات و توسعه هسته ای بیان گردیده بود. متعاقب امضاء این پروتکل، تکنیک اتم، بوءیک و سازمان انرژی اتمی ایران در تاریخ 22 اسفند 1355 / 12 مارس 1977 یادداشت تفاهمی در مورد شرایط و برنامه زمانی مطرح ساخت مرکز تکنولوژی اصفهان به امضاء رساندند.

در سال 1358 با توجه به اینکه سیاست های رژیم گذشته در خصوص نیروگاههای اتمی مورد تأیید مقامات جمهوری اسلامی ایران نبود سازمان انرژی اتمی ایران به طرفدارهای فرانسوی اعلام نمود که در نظر دارد جهت تجدیدنظر در قراردادهای فی مابین با آنها وارد مذاکره شود. به دنبال اعلام این مطلب شرکت های فرانسوی اقدام به طرح دعوا علیه طرفدارهای ایرانی و توقیف دارایی های ایران در فرانسه از جمله وام اعطایی یک میلیارد دلاری نمودند و در نتیجه ایران نیز از پرداخت باقیمانده تعهدات قراردادی خود امتناع ورزید. لازم به ذکر است که هیئت مدیره شرکت کرودیف در جلسه اسفند 1375 / 14 مارس 1977 خود علی رغم رأی مخالف سهام دار ایرانی انحلال آن را مورد تصویب قرار داد.

به موازات همکاری با فرانسه در زمینه سوخت هسته ای، سازمان انرژی اتمی ایران مذاکرات خود را با انگلستان نیز در این خصوص آغاز نمود. در این راستا سازمان انرژی اتمی ایران در سال 1354 / 16 ژوئیۀ 1975 قراردادی در خصوص خرید 2400 تن اورانیوم طبیعی با شرکت های پرزیدنت براندو نافکور به امضاء رساند. به موازات قرارداد فوق الذکر، قرارداد دیگری در سال 1356 / 7 آوریل 1977 به منظور تبدیل اورانیوم طبیعی به .... که مادۀ اولیه برای مرحله غنی سازی اورانیوم می باشد، مابین سازمان انرژی اتمی ایران از یک طرف و نافکور و BNFL که یک شرکت انگلیسی است از طرف دیگر به امضا رسید. براساس مفاد قراداد اول، سازمان انرژی اتمی ایران متعهد شد جهت گسترش معادن شرکت فوق الذکر مبلغ 3/408/000 راند(واحد پول آفریقای جنوبی) آفریقای جنوبی وام بدون بهره به عنوان پیش پرداخت به شرکت مذکور پرداخت نماید که با تحویل تدریجی اورانیوم مستهلک گردد. به موجب قرارداد سال 1356 / 7 آوریل 1977 باید در آن سال به مقدار 400 تن و از محموله سال 1978 / 1357 در سه نوبت مقدار 375 تن اورانیوم به شرکت BNFL جهت تبدیل تحویل گردد که به علت عدم پرداخت بهای 125 تن اورانیوم محموله سوم، محموله های بعدی متوقف شد.

نام:
ایمیل:
* نظر:
فرهنگ وهنر
فرهنگ وهنر