دوشنبه ۰۴ بهمن ۱۳۹۵ - January 23 2017
کنشگری وزیر خارجه ترامپ در گفت وگوی امیدملی با دکتر مطهرنیا
کد خبر: ۲۱۹۸۸
تاریخ انتشار: ۰۸ دی ۱۳۹۵ - ۱۰:۰۲
تیلرسون در حد و اندازه های جان کری نیست. کری به عنوان سناتور و رئیس کمیسیون سیاست خارجی امریکا سابقه بسیاری در کنگره امریکا داشته است. او یک سیاست مدار بسیار مجرب است و در عین داشتن پایگاه های اقتصادی مثل بسیاری از سناتورهای دیگر امریکا، اساسا به عنوان عنصر سیاسی مطرح در جامعه امریکا کار کرده است.
رکس تیلرسون مدیرعامل شرکت نفتی اکسان‌موبیل به گزینه اصلی دونالد ترامپ برای تصدی سمت وزیر امور خارجه تبدیل شده است. تیلرسون 64 ساله تاکنون تجربه سیاسی نداشته است اما به عنوان یک مذاکره کننده ماهر و موفق شناخته می شود. برای بررسی بیشتر شخصیت و آینده کنش گری تیلرسون در پست وزیر خارجه بعدی آمريكا گفت و گویی با دکتر «مهدی مطهرنیا» داشته ایم:

جایگاه و شخصیت تیلرسون نامزد پست وزیر خارجه بعدی آمريكا چگونه است؟

تیلرسون آن گونه که نشان می دهد یک تاجر بزرگ بین المللی است. شخص ترامپ زمانی که می خواست او را معرفی کند، در فضای مجازی برای نخستین بار توئیت کرد و در ارتباط با او نوشت: او یکی از بزرگترین رهبران تجاری جهان است و رکس تیلرسون مدیر شرکت نفتی اکسون موبیل را به عنوان وزیر خارجه معرفی کرد. همین چند جمله کوتاه در جهان انعکاس پیدا کرد و شخص تیلرسون مطرح شد.
وی در دهه های اخیر به عنوان یک مدیر موفق تجاری در ارتباط با صنعت نفت مطرح است. ارتباطات او در دهه 1990 و از زمان یلتسین با روس ها آغاز می شود. زمانی که پوتین در روسیه رئیس امنیت داخلی دولت فدرال روسیه و از طرف دیگر با عنوان دبیر شورای امنیت روسیه در کنار یلتسین قرار می گیرد و پله های ترقی در جهت دستیابی به قدرت بیشتر از سیستم به جا مانده از کا. گ. ب را طی می کند. این در حالی است که آن سوی جهان شخصی به نام تیلرسون به عنوان یک مدیر موفق تجاری در صنعت نفت در همان زمان در روسیه به پوتین ( که خواهان قدرت گرفتن خاندان خود در حوزه های نفتی در پس پرده قدرت سیاسی خویش است،) نزدیک می شود. لذا باید بگوییم تیلرسون به عنوان یک مدیر مهم تجاری به حوزه سیاست وارد می شود .

به نظر شما عدم سابقه سیاسی وی تا چه میزانی مهم و تاثیرگذار است؟

آنچه در معرفی او از سوی ترامپ نیز مطرح است، نشان دهنده همین معناست که تیلرسون به هر تقدیر دارای سابقه سیاسی نیست و به عنوان شریک اقتصادی روسیه در حوزه ی سیاسی مطرح شده و این خود چالش هایی را برای ترامپ ایجاد می کند. امروز آن چه بیشتر در ارتباط با تیلرسون مطرح است نه تیلرسون به عنوان یک فعال بزرگ اقتصادی در هیأت حاکمه ایالات متحده امریکا بلکه فقدان تجربه سیاسی در ارتباط با تیلرسون است.

تیلرسون چه تفاوت ها و مشابهت هایی با ترامپ و سایر اعضای مشخص شده کابینه دارد؟

ترامپ بر این اعتتقاد است که مدیران موفق تجاری می توانند مدیران موفقی در حوزه سیاسی باشند. لذا تجارب آنها در حوزه تجارت به آنها کمک می کند که در حوزه ی سیاسی هم وارد عمل شوند. منطق ترامپ در حوزه سیاست همان منطق اصالت نفع بنتامی است. بنتام جهان را به صورت یک مارکت می دید. یک فروشگاه بزرگ که مدیران تجاری در آن قدرت اقتصادی را به ارزان ترین قیمت می خرند، انبار می کنند و به گران ترین قیمت در موقعیت مقتضی می فروشند. رفتارهای ترامپ در انتخاب تیلرسون و دیگر اعضای هیئت کابینه اش نشان دهنده همین جمله کلیدی در مکتب اصالت نفع است.

در این بین  آنچه موجب شده است تیلرسون به عنوان یک وزیر امور خارجه (که ترامپ به او علاقه دارد) مورد توجه قرار بگیرد و امثال بولتون و کسانی مثل جولیانی را کنار بگذارد، مشابهت او با بسیاری از وزرایی که ترامپ انتخاب کرده است در ثروت اقتصادی و تجارت آنهاست: اگر نیک بنگریم طبق آنچه تاکنون گزارش شده است اعضای دولت ترامپ از ثروتمندان برجسته آمریکا هستند که جمع ثروت مالی آنها بیش از ثروت تعداد بسیاری از کشورهای جهان محاسبه می شود. لذا ترامپ شخصیت های برخوردار و دارای قدرت در حوزه سیاست را در چارچوب می گیرد. او جهان سیاست را به مثابه یک مارکت بزرگ و بازیگران سیاسی را افرادی  می بیند که توانسته اند در سلسله مراتب اصطکاک های قدرت در حوزه ی اقتصادی موفق باشند به نظر او این افراد و خواهند توانست در حوزه ی مدیریت مسائل داخلی ایالات متحده امریکا و سیاست خارجی امریکا در ابعاد منطقه ای و بین المللی نیز قدرت خود را نشان دهند.

علت انتخاب تیلرسون از سوی ترامپ تا چه حدی به دوستی وی با پوتین و روسیه مرتبط است؟

در این بین همان طور در سوابق تیلرسون موجود است، چهل و یک سال از عمر خود را صرف فعالیت نفتی در شرکت اکسون موبیل کرده است. لذا او از زمانی که به عنوان مهندس تولید، کار خود را در این شرکت شروع کرد توانست و در سلسله مراتب قدرت در این شرکت نفتی بزرگ به جایی برسد که در اواخر دهه 1990 مدیریت تمامی هولدینگ های وابسته به شرکت اکسون موبیل را در روسیه و در خزر به عهده بگیرد. در این بین انتخاب تیلرسون با یک هوشمندی بر اساس نوع نگاه ترامپ در جهت همگرایی با روسیه برای حل و فصل مسائل مربوط به خاورمیانه، شکل می گیرد. به هر تقدیر اوباما و جهت گیری اوباما در حوزه ی سیاست خارجی او علی رغم همه ضعف ها (که ترامپ بر آن وارد می آورد) توانست میان اروپا و روسیه شکاف ایجاد کند و اکنون نفرت از روسیه را در بخش وسیعی از جهان غرب بواسطه عملکرد روس ها در سوریه بوجود بیاورد. لذا بخش مهمی از جهان غرب امروز پوتین را در کنار تهران و تهران را در کنار بشار اسد می بیند.
در این شرایط به وزارت رسیدن تیلرسون رخداد قابل تأملی است؛ تیلرسون، بویژه از سال های 2006 به بعد توانست مدیریت اکسون موبیل را به عنوان پنجمین کمپانی بزرگ جهانی بدست بیاورد و توانست در ارتباط با حوزه نفتی- گازی کارا درحاشیه اقیانوس منجمد شمالی وارد همکاری با روسیه شود. دوستی او با پوتین در این زمینه موجب شد از سال 2010 و بعد از مسئله کریمه و بحران اوکراین، مجوز همکاری ها در ارتباط با استخراج نفت و گاز در کارا را با همکاری شرکت های نفتی روسیه به دست آورد.

تیلرسون در مقایسه با آقای کری در سیاست خارجی امریکا تا چه میزانی موفق خواهد بود؟

من بر این باور هستم که تیلرسون در حد و اندازه های جان کری نیست. کری به عنوان سناتور و رئیس کمیسیون سیاست خارجی امریکا سابقه بسیاری در کنگره امریکا داشته است. او یک سیاست مدار بسیار مجرب است و در عین داشتن پایگاه های اقتصادی مثل بسیاری از سناتورهای دیگر امریکا، اساسا به عنوان عنصر سیاسی مطرح در جامعه امریکا کار کرده است. اکثر سناتور اساتید برجسته ی حقوق بین الملل، روابط بین الملل، علوم سیاسی و حقوق در دانشگاه های معتبر ایالات متحده امریکا بوده اند. اما تیلرسون بیشتر بعد اقتصادی دارد. همه جهان اکنون رفتار سیاسی واحد و کنش بین المللی یکسان از خود نشان نمی دهد. آن چه که بیشتر به نظر می رسد مد نظر ترامپ است، آن است که با همگرایی با روسیه در بحران های منطقه ای خاورمیانه با هزینه های کمتر فائق بیاید. اوباما توانست این شکاف را مدیریت کند به این گونه که روسیه به اتحادیه اروپا نپیوندد. امروز گام بعدی نه تنها ایجاد شکاف میان روسیه و اتحادیه اروپاست، بلکه نزدیکی مسکو و واشنگتن بر سر تقسیم آینده وضعیت کنونی در خاورمیانه است. این ها گذاره های بسیار جدی است. لذا آنچه که بیشتر در انتخاب تیلرسون مطرح است،در نظر داشتن یا جهت گیری و تلاش آمریکایی ها برای مشخص شدن جغرافیای جدید خاورمیانه از منظر ژئوپلیتیک و ژئو استراتژیک است.
نام:
ایمیل:
* نظر:
فرهنگ وهنر
فرهنگ وهنر