يکشنبه ۰۸ اسفند ۱۳۹۵ - February 26 2017
در گفت وگو با دکتر «محمدعلی بصیری» عنوان شد:
کد خبر: ۲۲۳۹۶
تاریخ انتشار: ۱۵ دی ۱۳۹۵ - ۰۲:۵۵
در حال حاضر در چهار بحران در منطقه یعنی سوریه، عراق، بحرین و یمن، تقریبا می توان گفت که ایران در سه کشور دست برتر داشته و حرف آن به کرسی می نشیند. در سوریه و عراق پیروزی های اخیر عربستان را عقب زده و دیر یا زود بحران به حداقل خواهد رسید.
آغاز سال 2016 زمان اجرای برجام و برداشتن تحریم‌های هسته ای ایران بود که مشکلات جدی بر سر راه فروش نفت و مبادلات بانکی کشورمان ایجاد نموده بود. اما از ژانویه 2016 در عرصه مناسبات سیاسی و دیپلماتیک نیز فصل جدیدی در تبادلات ایران با جهان گشوده شد. در غرب آسیا بر خلاف سایر قدرت های منطقه بخت با ایران یار بود. در این بین برای بررسی موفقیت ها و ویژگی های سیاست خارجی ایران در سال 2016 و وزن ژئوپلیتیکی ایران در خاورمیانه گفت و گویی با دکتر محمد علی بصیری داشته ایم:

مهم ترین موفقیت ها و ویژگی های سیاست خارجی ایران در سال 2016 چه مواردی بوده است؟

حدود چهار سال است دولت آقای روحانی چندین شاخص را در منطقه و نظام بین الملل دنبال کرده است و سال چهارم اوج این حرکت بوده است. مهم ترین مسئله ای که دولت دنبال کرده است بحث مقابله با ایران هراسی و اسلام هراسی بوده است و امروز نگاه منطقه و جهان به ایران، نگاهی نسبتا مثبت شده است. دومین دستاورد و نتیجه را می توان در بحث تشنج زدایی دید. یعنی علی رغم تنش ها و تشنجاتی در منطقه به خصوص با برخی از همسایگان در جنوب، تا حدودی این تنش ها تقلیل پیدا کرده است و عمده دستاورد این کاهش تنش این بوده است که با کاهش قیمت نفت، فشارهای زیادی روی کشورهای صادرکننده از جمله جمهوری اسلامی ایران وارد شد، اما ایران توانست در اوپک سهم خود را در افزایش صادرات و قیمت نفت داشته باشد. نکته دیگر بحث حج و کوتاه آمدن عربستان در بعضی از مسائلی با ما است. اخیرا پیام هایی رسیده است که برای سال آینده اعزام حجاج آغاز شود و حتی شاید بتوان گفت در سوریه دیدگاه عربستان نسبت به تنش ها به نفع دیدگاه ایران تقلیل پیدا می کند.
در حوزه بین الملل علی رغم تنش های ما با اسرائیل، آمریکا و غرب، حضور شرکت ها و کمپانی های خارجی در سال گذشته از کشورهای آسیایی، اروپایی و آمریکایی مطرح بود و حتی منجر به قراردادهای عمده ای در سال گذشته در بحث سرمایه گذاری در صنعت، نفت، پتروشیمی شد؛ از همه مهم تر دو قرارداد برای خرید حدود صد هواپیما از بویینگ آمریکا و همین تعداد از ایرباس در اروپا نهایی شد. یعنی علی رغم کارشکنی ها و مشکلات دستاوردی بزرگ برای سیاست خارجه جمهوری اسلامی ایران حاصل شد. در حوزه های مالی و بانکی نیز با وجود موانعی که برای نقل و انتقال ارزی ایران بود، در سال گذشته گام های بیشتری برداشته شده و بهبود بیشتری بدست آمد. علی رغم این که هنوز مشکلاتی وجود دارد.

در یک سال گذشته چه ساز و کارهایی نسبت به برتری ایران در بحران های منطقه از جمله یمن مطرح شده است؟

در حال حاضر در چهار بحران در منطقه یعنی سوریه، عراق، بحرین و یمن، تقریبا می توان گفت که ایران در سه کشور دست برتر داشته و حرف آن به کرسی می نشیند. در سوریه و عراق پیروزی های اخیر عربستان را عقب زده و دیر یا زود بحران به حداقل خواهد رسید. در یمن نیز ایران دست برتر را در سیاست خارجی داشته است و هزینه های هنگفت مالی و نظامی عربستان آن چنان دستاوردی نداشته، افکار عمومی دنیا علیه عربستان منفی شده است و در میدان جنگ هم پیشروی و دستاوردهای قابل توجهی را نداشته است و همچنان طرفداران ایران غالب هستند. فقط در بحرین اگرچه بحران کاهش پیدا کرده است، اما سیاست ایران مانند سه کشور دیگر، چندان جلو نرفته است و دولت بحرین همچنان دست برتر را دارد و کنترل اوضاع را به دست گرفته است. همچنین نقطه موفق دولت در تنش زدایی به خصوص در سال های گذشته مربوط به لبنان است، زیرا علی رغم تنش هایی بین احزاب لبنان (برای چند سال دولت نمی توانست شکل بگیرد،) دولت آقای حریری با توافق تمام گروه ها از جمله دیدگاه نسبتا طرفداران ایران شکل می گیرد.
در واقع ایران به عنوان قدرت رو به رشد در منطقه دستاوردهای بیشتری را حتی نسبت به ترکیه و سایر رقیبان به دست آورده است. این نگاه توسط دشمنان ایران تایید می شود و آقای اوباما و آقای کری بدان اشاره کرده اند ( پیروزی ها در حلب به دلیل دست برتر و قدرت برتر ایران است). در مقابل ترکیه برعکس است و امروز از همه اهدافی که در سوریه و عراق دنبال می کرد، تنزل پیدا کرده است و موضع آن هشتاد، نود درجه معکوس شده است. این مسئله نشان دهنده آن است که سیاست خارجه شکست خورده است و ناچار به بازبینی و عقب نشینی شده است.

به نظر شما در یک سال گذشته تا چه حد وزن ژئوپلیتیکی ایران در خاورمیانه افزایش یافته است؟

بحث ژئوپلیتیک لایه های مختلف دارد، لایه سرزمینی، جغرافیا، اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی و امنیتی. امروز مرز فرهنگی- امنیتی ایران از مرزهای ملی تا مرزهای اروپا و آمریکا پیشرفت کرده است. حوزه هایی که به لحاظ ژئوپلیتیک مورد نظر ایران است. گرچه مرز بعدی و لایه بعدی اقتصاد است. در مجموع لایه های متعدد در ژئوپلیتیک، قدرت ایران افزایش پیدا کرده و آن را تحت مدیریت دارد. لذا خیلی از کشورهایی که مخالف این موضوع هستند، چنین قضیه ای را برنمی تابند و از این مسأله تحت عنوان نفوذ و به عنوان رشد هلال شیعی از آن یاد می کنند.

در وضعیت کنونی چه چالش هایی فراروی ایران در سیاست خارجی وجود دارد؟

چالش های عمده یکی از طرف رقبای منطقه ای است؛ کشورهای رقیب از جمله عربستان سعودی، ترکیه و مصر و از همه مهم تر رژیم اسرائیل، حضور منطقه ای رو به رشد ایران را به راحتی پذیرا نیستند. بعد از آن قدرت های فرامنطقه ای هم نسبت به گسترش قدرت ایران ابراز نارضایتی می کنند که عمده آن ها ایالات متحده است و بعد از آن اتحادیه اروپا قرار دارد. البته قدرت های منطقه ای دیگر مثل چین و هند با حضور منطقه ای ایران کاملا هماهنگ هستند و یا نگاه آن ها چالش برانگیز نیست. با آمدن آقای ترامپ، احتمال دارد چالش های عمده ای با آمریکایی ها در سال آینده پیدا کنیم، ولی با توجه به برجام و تنش زدایی بین ایران و اروپا، در سال آینده تنش های جدی ای را با اروپایی ها نخواهیم داشت. خصوصا این که نگاه آن ها به مسئله اتمی و ایران کاملا متفاوت از آمریکا است و اخیرا با مواضع آقای ترامپ و با سیاست های خارجی در منطقه و قراردادهایی که بسته شده است، چالش ها با اروپا کمتر خواهد شد.

چشم انداز و آینده ساختار هرم قدرت در سال آینده با توجه به نوع رقابت های قدرت های منطقه ای چگونه خواهد بود؟

از آن جا که این روند به نفع رشد جایگاه منطقه ای ایران است، جایگاه منطقه ای ایران در سال های آتی بهتر از امروز خواهد شد و مرزهای تثبیت شده و امنیت بیشتر و تنش کمتر در سال های آینده برای ایران فراهم خواهد بود.
نام:
ایمیل:
* نظر:
فرهنگ وهنر
فرهنگ وهنر