سه‌شنبه ۰۹ خرداد ۱۳۹۶ - May 30 2017
خاطره ای از دور آخر مذاکرات هسته ای به مناسبت سالگرد اجرایی شدن برجام؛
کد خبر: ۲۲۴۶۲
تاریخ انتشار: ۱۵ دی ۱۳۹۵ - ۱۷:۴۶
گفت‌وگوی اختصاصی من با دکتر علی اکبر صالحی، یک روز مانده به پایان مذاکرات، آخرین بمب خبری روزهای پیش از توافق بود. نه به خاطر این‌که من آن گفت‌وگو را گرفته بودم بلکه به خاطر ارزش خبری آن گفت‌وگو در روزهای بی خبری و حساس.

حسن محمدی:دور آخر مذاکرات هسته ای ایران با گروه 1+5 در وین با اینکه گاه هیچ خبری از درون هتل بیرون درز نمی کرد و خبرنگاران از کنایه ها، خنده ها و به اصطلاح زبان بدن دیپلمات ها متوجه اوضاع و احوال هتل کوبورگ می شدند، اما هر روز اش پر از التهاب و هر لحظه اش پر از استرسِ خبر بود.

تکلیف خبرنگاران در زمان و در لحظه انتشار خبر مشخص است اما انتظار تولید خبر در روزهای متوالی که فقط می توان عنوانِ«انتظار برای خبر» بر روی آن گذاشت تجربه ی خاص و ارزشمندی بود که مذاکرات هسته ای برای ما ایجاد کرد.

در دور آخر مذاکرات همه خبرنگاران به دنبال ارتباط با منابع مطلع و دیپلمات نزدیک به خود بودند تا سرنخی از اتاق های مذاکرات به دست آورند. گفت‌وگوی اختصاصی من با دکتر علی اکبر صالحی، یک روز مانده به پایان مذاکرات، آخرین بمب خبری روزهای پیش از توافق بود. نه به خاطر این‌که من آن گفت‌وگو را گرفته بودم بلکه به خاطر ارزش خبری آن گفت‌وگو در روزهای بی خبری و حساس. پس از تقریبا بیست روز بی‌خبری محض و بازی با کلمات و گمانه‌زنی‌ها، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نکاتی به من گفت که انتشار آن سر و صدایی عجیب در محافل رسانه‌ای و افکار عمومی ایجاد کرد.

از همان روزهای اولِ ورود دکتر صالحی به وین روزی نبود که مدیر تشریفات وی را تحت فشار نگذارم برای این‌که دکتر صالحی را دقایقی در نشست خصوصی ببینم. فرصت دست نمی‌داد تا یک شب مدیر تشریفات دکتر صالحی با من تماس گرفت و گفت: «تا ده دقیقه‌ی دیگر بیا جلوی هتل، دکتر هم دارد برای پیاده‌روی می‌رود. در مسیر کسی نیست تنهایی حرف بزن» من تازه، خسته و کوفته رسیده بودم هتل. گفتم: « همین الان حرکت می کنم و بیست دقیقه‌ی دیگر می‌رسم» گفت: «پس یک شب دیگر». باز هم فرصت نشد تا این‌که یک روز صبح دوباره در تلگرام با هم چت کردیم آن هم دقیقا همان روزی که خبرهای غیررسمی رسیده بود مباحث فنی تمام شده است. گفتم: «اگر دکتر استراحت می‌کند من بیایم» یکدفعه پیغام گذاشت و گفت: «بیا جلوی کوبورگ و بیا بالا» گفتم: «برادر! تیم حفاظت از هتل اجازه نمی‌دهند من بیایم بالا، خودت باید هماهنگ کنی». به هرحال هر طور بود با هماهنگی نماینده وزارت خارجه رفتیم داخل هتل کوبورگ. بنا بود نشست من و دکتر صالحی صرفاً off the record باشد و به نظرم این off the record واقعی می‌شد اگر off the record باقی می‌ماند چون حتّی به نزدیکترین دوستان ام هم نگفتم کجا می‌روم. خیلی عادی بیرون آمدم و با نماینده وزارت خارجه داخل هتل رفتیم.

ساعت حدود 10:30 صبح بود، اندکی دیر رسیده بودیم و دکتر صالحی مشغول استراحت شده بود. گویا شب قبل تا پنج صبح بیدار و جلسه ایشان طول کشیده بود و در فاصله دیدار با من فرصتی مهیا شده بود که وی اندکی استراحت کند. دقایقی را که در راهروی اتاق‌های هیأت ایرانی در هتل کوبوروگ بودم از برخی افرادی که دیدم و رفت‌وآمدها برداشتی کردم که وقتی برگشتم به دوستانم گفتم من مطمئن هستم کار تمام شده است. به هرحال وارد اتاق که شدیم دکتر صالحی طبق معمول خوش‌و بشی کرد و احوالاتمان را جویا شد و این‌که هتل کجا هستیم و روزگار را در این مدّت چطور گذراندیم و...

«آف د رکورد» خصوصی با دکتر صالحی که به مصاحبه تبدیل شد

من سؤالات را از دکتر پرسیدم و ایشان پاسخ‌های جالبی داد. پاسخ‌های ایشان حاوی اخباری بود که به نظرم مهم بود و البته محرمانه هم نبود. گفتم: «دکتر! بهتر نیست این صحبت‌ها را در قالب مصاحبه منتشر کنم؟» گفت: «چرا! خوبه منتشر کن»، حاصل مصاحبه ای شد که آن روز همه رسانه های داخلی و خارجی منتشر کردند، - برخی به نقل از ما و بعضی هم به نقل از المنار!!!- و به صورت رسمی از قول عالی ترین مقام فنی در مذاکرات اعلام شد که مذاکرات فنّی عملاً پایان یافته است، رآکتور اراک به یک رآکتور چند وجهی با قابلیت بالا تبدیل می‌شود و.... در روزهای بی خبری این مصاحبه «امید هسته ای» بمب خبری آن روزها شد.

متن آن مصاحبه را به مناسبت ایام سالگرد اجرایی شدن برجام مجدادا مرور می کنیم:

بنای مذاکرات وین تفاهم شکل گرفته در لوزان بود. آنچه درخصوص نطنز، اراک، تحقیق و توسعه و مسائل اساسی دیگر در لوزان تصمیم گرفته شد دستاوردهای خوبی بود.» این جمله را علی اکبر صالحی درحالی در محل اقامت خود در هتل کوبورگ به زبان آورد که بیرون از هتل همه در انتظار «متن توافق» هستند.

رئیس سازمان انرژی اتمی ایران درباره محدودیت های پذیرفته شده توسط ایران، گفت:«وقتی وارد مذاکره می شویم طبیعی است که یکی از مبانی مذاکره، داد و ستد است. ایران نیز یک سری محدودیت هایی را پذیرفت اما تلاش هیات ایرانی این بود که محدودیت های شکل گرفته نه تنها هیچ تاثیری بر نشاط هسته ای کشورمان نداشته باشد و حرکت صلح آمیز هسته ای مان را کُند نکند بلکه در بخشی از زمینه های واقعی هسته ای شتاب بیشتری خواهیم داشت.»

صالحی با بیان اینکه جنبه های کاربردی صنعت هسته ای در بخش های مختلف صنعتی،سلامت، کشاورزی و تولید برق و آب شیرین و نیز جنبه های تجاری و اقتصادی آن افزایش می یابد، اضافه کرد:«در امور نیروگاهی و ساخت سوخت، وارد جنبه های تجاری و اقتصادی می شویم، به گونه ای که هزینه فایده آن را در نظر می گیریم

وی با اشاره به حرکت شتابان ایران در فن آوری هسته ای و تجارب زیادی که در این زمینه به دست آمده است، افزود:«به ناچار ما در طول این سال ها همه فن آوری را خودمان به دست آورده ایم و از همکاری دیگران بهره نبردیم و البته در مراحل اولیه بحث های هزینه و فایده یعنی مساله تجاری سازی مدنظر نبوده است، اما امروز با عبور از آستانه های فن آوری هسته ای در وضعیتی قرار داریم که تا حد مطلوبی به این صنعت اشراف داریم لذا تجاری سازی در این صنعت نیز اهمیت بیشتری برای جمهوری اسلامی ایران پیدا کرده است.»

رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، با بیان اینکه هنوز راه طولانی برای به بلوغ رساندن این صنعت داریم، گفت:«زمینه های این تفاهم نامه چه در مذاکرات لوزان و چه در مذاکرات وین برای پیشبرد و توسعه جنبه های مختلف صنعتی و تجاری آن آماده شده است.»
صالحی با بیان اینکه بحث های فنی تمام شده است، تاکید کرد:«زمینه های انتقال تجارب دیگران بخصوص در ابعاد تجاری سازی صنعت هسته ای در بُعد نیروگاهی و ساخت سوخت در مذاکرات لحاظ شده است و بنا داریم که تولیدات استراتژیک خود را همچون «اورانیوم غنی شده » و «آب سنگین» را بفروشیم، یعنی عملا وارد مجموعه کشورهایی می شویم که در نظام بین الملل می توانند از فن آوری صلح آمیز هسته ای خود در جهت تجاری سازی استفاده کنند.»

وی درخصوص چگونگی بازطراحی اراک، گفت:«پارامترهای اصلی رآکتور اراک را به گونه ای مشخص کردیم که نظر طرفین در آن لحاظ شده است. با اینکه در بازطراحی، تولید پلوتونیوم کاهش یافته است اما این رآکتور به یک رآکتور چندوجهی با قابلیت بالا تبدیل می شود که پیش از این در طراحی سابق نبوده است.»

رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، تصریح کرد:«دستاورد بزرگ دیگری که در این مذاکرات به دست آمد این است که برای بازطراحی، یک گروه کاری تشکیل می شود که صاحب اصلی و مدیر پروژه جمهوری اسلامی ایران است ولی این کمیته کاری بین المللی نیز تشکیل خواهد شد که مدیریت اصلی آن با چین است ولی کشورهای 1+5 از جمله ایالات متحده آمریکا می تواند در آن مشارکت نماید حتی کشورهایی غیر از اعضای 1+5 نیز می توانند در صورت تایید ایران، درون این کمیته فنی وارد شوند».

وی درپاسخ به چگونگی کار ایران با این کمیته گفت:«جمهوری اسلامی ایران با این کمیته قرارداد الزام آور برای بازطراحی منعقد می کند. به دلیل اینکه پس از ژنو3 فعالیت های ما در نیروگاه اراک کمتر شد، برای جبران این عقب ماندگی همکاری با کشورهای دارای فن آوری هسته ای را سرعت می بخشیم

رئیس فنی تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان دستاور مهم دیگر مذاکرات هسته ای در وین را موضوع آزمایشات پسا تشعشعات (PIE) دانست و افزود:«آزمایشات پسا تشعشعات اقدام بسیار مهمی است.»

صالحی در توضیح آزمایشات پسا تشعشعات گفت:«زمانی که سوخت رآکتور را می سازیم به دلیل حساسیت ویژه، اگر برخی مسائل پیش بینی نشود ممکن است سوخت نشتی بدهد و باعث حوادث ناگواری شود لذا سوخت باید با حساسیت های زیادی تولید شود و امکان انواع آزمایشات وجود داشته باشد که آزمایشات پسا تشعشعات یکی از این آزمایش های مهم است.»
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران تاکید کرد:«هنگامی که امکان ساخت سوخت از طریق کمیته فنی برای ما فراهم بشود در تولید سوخت رآکتور اراک بسیار جلو می افتیم و با اطمینان خاطر سوختی را تولید می کنیم که همه جنبه های ایمنی اش رعایت شود».

رئیس فنی تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان با اشاره به اینکه خوشبختانه تیم مذاکره کننده در وین به صورت فشرده مذاکرات را به گونه ای به سرانجام رساند که همه مسائل فنی پایان یافته است گفت:« تقریبا در مسائل فنی متن توافق و ضمائم، موضوع خاصی باقی نمانده است و صرفا در حال مرور نوشته ها و انطباق آن با مذاکرات شفاهی هستیم.»

معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران به ملت ایران پیام داد که مطمئن باشید نمایندگان شما در این مذاکرات نهایت تلاش خود را کرده اند تا هیچ تصمیمی اتخاذ نشود که موجب توقف و یا حتی کُند شدن فعالیت های هسته ای صلح آمیز جمهوری اسلامی ایران شود.

نام:
ایمیل:
* نظر:
فرهنگ وهنر
فرهنگ وهنر