سه‌شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۶ - November 21 2017
اهداف سفر آسیایی پادشاه سعودی: مقابله با ایران، اشاعه وهابیت؛
کد خبر: ۲۵۹۴۴
تاریخ انتشار: ۱۵ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۰:۰۸
سفر رسمی و تعصیلات ملک سلمان در آسیا اقدامی فراتر از عقد قراردادهای میلیاردی اقتصادی و امضای موافقتنامه‌های تجاری است، در جریان این سفر همکاری میان کشورهای آسیایی و عربستان مبارزه با داعش نیز اعلام شده است، این در حالی است که داعش و عربستان ریشه ایدئولوژیک مشترکی دارند، هر چند که جهادی‌ها عربستان را به انحراف متهم می‌کنند.
ملک سلمان پادشاه عربستان سفر یک ماهه و پُر هزینه به آسیا را آغاز کرده است. دیدار از مالزی، اندونزی، برونئی، مالدیو، ژاپن و چین در دستور کار او قرار دارد. سفر به ژاپن و چین عمدتا اهداف اقتصادی دارد اما هدف از دیدار از چهار کشور دیگر که مسلمان هستند کشاندن آنها به محور نظامی سعودی است. 

دکتر «جیمز دورسی»، پژوهشگر ارشد در «مدرسه مطالعات بین‌المللی راجاراتنام» در سنگاپور در مقاله‌ای برای روزنامه «ساوث‌چاینا مورنینگ پست» در تحلیل اهداف این سفر نوشته وقتی پای رئیس خاندان سعودی به میان می‌آید لازم نیست به ظواهر و ظاهرسازی‌ها توجه کنید. به قراردادهای سرمایه‌گذاری چندین تریلیون دلاری و حتی هژمونی آمریکا هم چندان اهمیت ندهید. هر چه هست مساله ایران، داعش و گسترش محافظه‌کاری افراطی است.

به گزارش گروه تحقیق و ترجمه امیدملی ایرانیان، سفر ملک سلمان، پادشاه عربستان، به بخش‌هایی از آسیا با زرق و برق همراه بوده است. توجهات بیشتر به هیات هزار و پانصد نفری او و چمدان‌های 459 تُنی آنها معطوف بوده تا به مساله سرمایه‌گذاری چند میلیارد دلاری.اقتصاد اهمیت زیادی در سفر آسیایی ملک سلمان دارد. ملک سلمان در پی سرمایه‌گذاری راهبردی در آسیاست و متقابلا انتظار دارد سرمایه آسیایی‌ها را به عربستان بکشاند تا به اقتصاد کشورش تنوع ببخشد. تور یک‌ماهه سلمان برای به تور انداختن مسلمانان آسیا

همچنین در حالی که دوره تردید نسبت به جایگاه جهانی آمریکا شروع شده پادشاه عربستان قصد دارد روابط با چین و کشورهای بزرگ اسلامی را تقویت کند.
دغدغه‌های ژئوپولیتیک سلمان فراتر از این است که آیا آمریکا ضامن معتبر امنیت منطقه‌ای می‌ماند یا نه. عربستان سعودی در یک نبرد جهانی با ایران برای کنترل دنیای اسلام گیر کرده است. این نبرد اهمیتی وجودی برای عربستان دارد. ایران نه تنها نوعی حکومت اسلامی را مطرح کرده بلکه مشروعیت مردمی را به رسمیت شناخته و بر مبنای قیام مردمی تاسیس شده است. ایران همچنین سرمایه‌های لازم برای کنترل هژمونی منطقه‌ای را دارد که عربستان از آن بی‌بهره است: جمعیت فراوان، بازار وسیع داخلی، پایه صنعتی، ارتش آبدیده در جنگ، جغرافیا و یک هویت ریشه‌دار مبتنی بر تاریخ امپراتوری.

نبرد سخت
نبرد میان عربستان و ایران نه تنها در عرصه بین‌الملل و خاورمیانه بلکه در دنیای اسلامی و غیراسلامی در سراسر دنیا هم جریان دارد. برخی دولت‌ها به طرزی فرصت‌طلبانه از جماعات اسلامی و مذاهب  در غیاب گزینه‌های دیگر، محافظه‌کاری افراطی نوع سعودی را پذیرفته‌اند و از آن برای مقاصد سیاسی استفاده می‌کنند. در همین راستا، قدرت نرم عربستان با این دولت‌ها همراه شده است.  
چین جمعیت مسلمان چشمگیری ندارد اما محافظه‌کاری افراطی سعودی در میان مسلمان "هوی" و "اویغور" نفوذ کرده است. این نفوذ با اهمیت راهبردی ایران برای چین متقارن شده است. شی جینپینگ، رئیس جمهور چین سال گذشته در سفر به خاورمیانه قراردادهایی به ارزش میلیاردها دلار با عربستان بست و همچنین قرار شد حجم مبادلات تجاری با ایران را ظرف ده سال ده برابر کند. اهمیت این روابط فراتر از مسائل تجاری است و منافع چین بیشتر با منافع ایران تراز است تا عربستان.
شی جینپینگ از ریاض به ایران سفر کرد. او اولین رهبر خارجی بود که بعد از لغو تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران به این کشور رفت. رهبران سعودی نمی‌توانستند بابت این سفر خرسند باشند. در شرایطی که عربستان سعودی خواهان افزایش انزوای بین‌المللی ایران بود، عزم شی جینپینگ برای سفر به ایران و استفاده از فرصت پیش‌آمده نشان می‌داد که چیزی فراتر از تجارت و بازرگانی در میان است. 
تور یک‌ماهه سلمان برای به تور انداختن مسلمانان آسیادر سفر شی جینپینگ به ریاض صحبت از روابط برادرانه و همکاری راهبردی به میان آمد. اما این بازی با کلمات نتوانست بر اختلافات دو کشور درباره سوریه (حمایت چین از بشار اسد) و تبلیغات و گسترش محافظه‌کاری افراطی و کاهش وابستگی چین به نفت سعودی سرپوش بگذارد. یک مقام چینی به روزنامه هنگ‌کنگی آسیاتایمز گفته بود: "بزرگ‌ترین نگرانی ما در خاورمیانه نفت نیست بلکه عربستان است." عقاید مذهبی چیزی نیست که چین در رابطه با ایران شیعی نسبت به آن نگران باشد. ایران مدت‌هاست که خود را به عنوان یک کشور انقلابی مطرح کرده است تا یک قدرت فرقه‌گرا.

چین تمایلی ندارد در خاورمیانه سیاست خود را بر مبنای چیزی غیر از یافتن منابع، جلب سرمایه، گسترش نفوذ از طریق روابط اقتصادی و ابتکار "یک کمربند، یک جاده" به منظور متصل کردن اقتصاد‌ها در یک شبکه تجاری چین‌محور بنا کند. از همین رو، گفت و گوهای راهبردی چین بر مبنای موافقتنامه‌های تجارت آزاد با شش کشور شورای همکاری خلیج فارس قرار دارد، نه بر ایجاد مشارکت راهبردی فراتر از اقتصاد.

چین حتی در مورد تماس‌های محدود نظامی فعلی هم کاملا محتاطانه عمل کرده است. برای نمونه، چین در مورد همکاری امنیتی عربستان که در سال 1985 شروع شد به آهستگی عمل کرد.

در قراردادی که سه سال پس از آن تاریخ علنی شد، عربستان 36 موشک میان‌برد CSS-2 East Wind  به ارزش سه‌ونیم میلیارد دلار از چین خرید؛ اگر چه آن موشک‌ها دقت بالایی نداشت.
عربستان این توافق را مقابله‌ای با قدرت موشکی ایران که بر اساس طراحی و فناوری چینی ساخته شده بود قلمداد می‌کرد. در عین حال، این توافق اهرمی بود تا آمریکا ترغیب شود تسلیحات بیشتری با قابلیت تهاجمی به عربستان بفروشد. آنچه نشان می‌دهد چین تلاش اندک و محدودی در عرصه نظامی برای همکاری با عربستان داشته این است که بعد از آن سال‌ها خریدهای تسلیحاتی نظامی عربستان همچنان بر فروشندگان غربی متمرکز بود و این کشور سی سال دیگر منتظر ماند تا سیستم موشکی به‌روزشده چین یعنی موشک‌های بالستیک DF-21 East Wind را از پکن بخرد.

انتقاد و نگرانی
گسترش محافظه‌کاری افراطی در مالزی و به ویژه در خلال سفر اخیر ملک سلمان به اندونزی نمود بارزی داشت. در مالزی علمای محافظه‌کار افراط‌گرا از حزب حاکم "سازمان ملی مالایایی‌های متحد UMNO" حمایت می‌کنند و در آن نفوذ دارند. سال گذشته ابراهیم اسماعیل ابن سلطان اسکندر، سلطان ایالت جوهر در مالزی، علنا از عربی شدن زبان مالایی انتقاد کرد. او همچنین در انتقادی دیگر از محافظه‌کاری افراطی که عربستان مسبب آن است اظهار داشت: "اگر جزو کسانی هستید که دوست دارند عرب شوند و فرهنگ عربی داشته باشند و نمی‌خواهید آداب و رسوم مالایی را به جا آورید این به خودتان مربوط است. خوشحال می‌شوم اگر بروید در عربستان سعودی زندگی کنید."
مالزی و اندونزی از پیوستن به ائتلاف نظامی 41 کشوری که عربستان به منظور مقابله با خشونت سیاسی و داعش ایجاد کرد اکراه داشتند. بسیاری از کشورها نگرانند که این ائتلاف بلوکی نظامی علیه ایران است و جنگ عربستان در یمن را تقویت می‌کند.

خطر اشاعه نفوذ فکری عربستان
با این حال، نفوذ عربستان سال گذشته زمانی آشکار شد که داتوک سری حشمت‌الدین حسین، وزیر دفاع مالزی، به رغم مخالفت‌های مقامات این وزارتخانه، موافقت کرد تا سیصد نفر از نیروهای این کشور در مانوری نظامی در عربستان شرکت کنند. در حال حاضر، مالزی صد نیروی نظامی و چند هواپیمای ترابری C-130 Hercules در عربستان دارد تا به ائتلاف نظامی سعودی‌ها کمک کنند.

ارتش اندونزی هم به منظور مقابله با داعش مرتبا با افسران نظامی تمرین نظامی برگزار می‌کند. در مالزی مقامات وزارت دفاع شگفت‌زده شدند زمانی که حشمت‌الدین آنان را وادار کرد به "مرکز ملک سلمان برای میانه‌روی KSCM" کمک مالی ارائه دهند. در بیانیه‌ای که پس از دیدار ملک سلمان و نجیب رزاق، نخست وزیر مالزی، منتشر شده از خشونت سیاسی به عنوان مهمترین مساله یاد شده است.

در این بیانیه مشترک، نجیب رزاق از نگرانی‌های عربستان درباره مداخله ایران (!) در امور داخلی کشورهای عربی حمایت کرد. هر دو از تاسیس "مرکز ملک سلمان برای صلح بین‌المللی KSCIP" خبر دادند. این مرکز با مشارکت نهادهای دفاعی مالزی و عربستان و همچنین همکاری "اتحادیه مسلمان جهان" تاسیس می‌شود. این اتحادیه محمل اصلی عربستان برای تبلیغات افراط‌گرایانه است.

در اندونزی هم محافظه‌کاری افراطی سعودی جای پایی یافته است؛ رسانه‌های سعودی گزارش دادند ملک سلمان امیدوار است در سفر به اندونزی زمینه تاسیس مدارس اسلامی عرب‌زبان را در این کشور فراهم کند. به گفته این رسانه‌ها، ملک سلمان همچنین بورسیه دانشجویان اندونزی برای تحصیل در عربستان را بیشتر می‌کند. بسیاری از این دانشجویان پس از پایان تحصیلات با تاثیری که از محافظه‌کاری افراطی سعودی پذیرفته‌اند به کشورشان بازمی‌گردند.

سفر رسمی و تعصیلات ملک سلمان در آسیا اقدامی فراتر از عقد قراردادهای میلیاردی اقتصادی و امضای موافقتنامه‌های تجاری است، در جریان این سفر همکاری میان کشورهای آسیایی و عربستان مبارزه با داعش نیز اعلام شده است، این در حالی است که داعش و عربستان ریشه ایدئولوژیک مشترکی دارند، هر چند که جهادی‌ها عربستان را به انحراف متهم می‌کنند. در عین حال، سفر ملک سلمان می‌تواند جنبه‌های فرقه‌ای تقلای عربستان در برابر ایران را در زندگی سیاسی و اجتماعی مسلمان آسیا تشدید و عمیق‌تر کند.
نام:
ایمیل:
* نظر: