سه‌شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۶ - November 21 2017
در گفتگو با کارشناس مسایل منطقه بررسی شد
کد خبر: ۲۶۷۱۱
تاریخ انتشار: ۲۵ اسفند ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۳
در رابطه با اهل سنت طبیعی است که اختلاف شمال و جنوب در عراق و طیف شیعیان در جنوب با طیف های اهل سنت در شمال عراق، دیدگاه متفاوتی است. دیدگاه اهل سنت شمال عراق مثل مناطق صلاح الدین و الانبار و همچنین موصل و استان های سنی نشین بیشتر نگاهی مثبت به عربستان ست. در حالی که نگاه شیعیان فرات میانه و جنوب به سمت ایران دوخته شده است.
تغییر اساسی در حاکمیت عراق و دستیابی شیعیان به قدرت سیاسی موجب نقش و جایگاه جریان‌های عمدة شیعی به عنوان نیروی اکثریت، در مجلس و دولت عراق در تصمیم‌‌گیری‌ها و سیاست خارجی عراق پس از صدام شده است. با توجه به جایگاه جریان‌های عمدة شیعی در عراق معاصر براي بررسي رويكرد جريان هاي شيعه عراق به سياست خارجي گفت و گويي با« حسن هانی زاده» داشته ايم:

چند دسته نگاه در بین احزاب شیعه عراق نسبت به سیاست خارجی وجود دارد؟
بخش وسیعی از طیف های سیاسی زیر مجموعه شیعیان عراق، در حال حاضر نگاهی کاملا متفاوت با سایر طوایف موجود در عراق نسبت به سیاست خارجی این کشور دارند. نباید با پرده پوشی با این موضوع را نادیده گرفت که هر طایفه ای در عراق بنا به منافع اقتصادی و مصالح خود نگاهی به بیرون از مرزهای عراق دارند. چنانچه شیعیان نگاهی توام با احترام نسبت به ایران دارد. اهل سنت نسبت به عربستان سعودی نگاهی کاملا عاطفی دارند. ترکمن ها نسبت به ترکیه و کردها هم نسبت به ساختار خود، نگاه ویژه ای دارند و تلاش آن ها بر این است که با قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای بر اساس منافع خود ارتباط برقرار کنند. لذا پیچیدگی در مورد نگاه به سیاست خارجی عراق، کاملا وجود دارد. در این بین اهل سنت در عراق در دایره ای عربی و اسلامی حرکت می کنند و شیعیان عراق خارج از دایره عربی، بیشتر به محدوده ساختار تشیع  نظر دارند؛ به همین دلیل نگاهی عاطفی نسبت به ایران دارند. این اختلاف در رویکرد شکاف هایی را در درون جامعه عراق به وجود آورده است. اینکه هر طایفه موجود در این کشور نگاهی بر اساس ساختار اجتماعی خود نسبت به کشورهای منطقه دارد پاشنه آشیلی برای عراق تلقی می شود؛در دهه های شصت و هفتاد همین نگاه ها به بروز جنگی پانزده ساله در لبنان منجر شد.

در جریان های مختلف شیعه عراق، چه تفاوت ها یی در نگاه به سیاست خارجی دارند؟
در واقع، هر دو جریان شیعه نگاهشان در این راستا قرار دارد که ایران حامی شیعیان است. اما نگاه جریان مقتدی صدرتهاجمی است. کنش تهاجمی جریان صدر بیشتر از جریان مجلس اعلا است. به همین دلیل یک سری اختلاف نظرها در دیدگاه ها وجود دارد. اما در مجموع مقتدی صدر نگاهی ملی نسبت به جریان های داخل عراق دارد،؛در حالی که جریان مجلس اعلا به رهبری عمار حکیم، نگاهی فراملی  به نسبت دارد. سایر جریان های شیعه، کم و بیش جریان های مختلفی هستند. برخی از شیعیان و ملی گراها و لاییک های شیعه، مانند ایاد علاوی و حسن العلوی، که بیشتر نگاه پان عربیستی دارند و با ایران زاویه دارند. همچنین برخی از جریان های شیعه جریان هایی در درون عراق سعی می کنند که مرکزیت جریان تشیع را از دایره ایران خارج کنند و به عراق معطوف سازند.

در حال حاضر جریان های شیعه چه نگاهی به بازیگران عمده جهانی دارند؟
وزارت خارجه عراق در دست آقای ابراهیم جعفری به عنوان یک شیعه اصول گراست، وی کلید دیپلماسی عراق را در دست دارد و در حال حاضر نگاهی کاملا متفاوت نسبت به هوشیار زیباری ( وزیر خارجه سابق عراق که کرد بود) دارد. نگاه دستگاه دیپلماسی عراق به مسائل بین المللی نگاهی در چارچوب منافع ملی است. به همین دلیل دولت عراق سعی می کند که خارج از مسائل مذهبی بر اساس منافع ملی خود با کشورهای مختلف از جمله آمریکا، چین، روسیه و ایران رابطه برقرار کند. به نظر می رسد که عراق به جز با برخی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، با بقیه کشورها مشکل چندانی ندارد. در این حال به اعتبار مرز 1400 کیلومتری ایران با عراق و 65 درصد شیعه از جمعیت عراق ، دستگاه دیپلماسی عراق جایگاه ویژه ای برای رابطه با ایران تعریف کرده است. 

چه اختلاف نظرهایی در بین جریان های شیعه نسبت به آمریکا وجود دارد؟
جریان های شیعه اصول گرا نگاه تردید آمیزی نسبت به سیاست های امریکا دارند و نظر مساعدی نسبت به آمریکا و دخالت های آمریکا در عراق ندارند. آن ها خود را جزئی از جریان های دورتر از آمریکا تلقی می کنند و نگاهی نزدیک به جمهوری اسلامی ایران دارند. به همین دلیل برخی از طیف های شیعه مایل نیستند که عراق وابسته به آمریکا باشد.

آیا می توان گفت جریان های شیعه به نوعی نگاهی واحد نسبت به تنش ها در روابط ترکیه و عراق دارند؟
ترکیه نتوانسته است به یک سیاست  مشخص در برابر عراق دست یابد و هم چنین دخالت ترکیه در مسائل داخلی عراق و حضور دو هزار تن از نیروهای ترکیه در منطقه بعشیقه عراق، زاویه هایی را در نگاه شیعیان عراق نسبت به ترکیه ایجاد کرده است. ترکیه از نظر قالب شیعیان عراق، کشور محبوبینیست و  سیاست مشخص و شفافی در رابطه با شیعیان عراق ندارد و به همین دلیل شیعیان عراق نسبت به سیاست های رجب طیب اردوغان با دیده تردید نگاه می کنند.

مهم ترین تفاوت ها یا اختلاف نظرها در بین جریان های شیعه نسبت به بحران یمن  چیست؟
جریان های شیعه اصول گرا مانند النجبا، حزب الله، جریان صدر و همچنین جریان عمار حکیم نگاهی نزدیک به ایران دارند. آن ها نسبت به یمن معتقدند که یمن باید مورد توجه قرار گیرد و به مردم یمن کمک شود و مانع از تجاوزهای عربستان به یمن شد، لذا (به جز جریان های شیعه لاییک) طیف های زیرمجموعه شیعه همه اتفاق نظر دارند که باید به ایران کمک کنند تا ایران بتواند به مردم یمن و انصارالله کمک کند.


آیا می توان گفت اختلاف نظرهای دیگری در بین جریان های شیعه نسبت به کردها، اهل سنت و ... در سیاست خارجی وجود دارد؟
در رابطه با اهل سنت طبیعی است که اختلاف شمال و جنوب در عراق و طیف شیعیان در جنوب با طیف های اهل سنت در شمال عراق، دیدگاه متفاوتی است. دیدگاه اهل سنت شمال عراق مثل مناطق صلاح الدین و الانبار و همچنین موصل و استان های سنی نشین بیشتر نگاهی مثبت به عربستان ست. در حالی که نگاه شیعیان فرات میانه و جنوب به سمت ایران دوخته شده است. در ارتباط با مسائل دیگر مانند کردها، طبیعی است که نگاه شیعیان نسبت به کردهای عراق دیدگاهی کاملا سنتی است. یعنی از ده ها سال پیش به دلیل این که مراجع شیعه عراق نگاهی عاطفی نسبت به کردهای عراق داشتند، این فرهنگ در میان شیعیان به وجود آمده است که کردها همانند شیعیان تحت ستم در طول هشت دهه گذشته قرار داشته اند و باید امکانات بیشتری به کردها داده شود. اما این امکانات نباید فراتر از خودمختاری باشد و باید حرکت کردها در چارچوب یک ساختار ملی چه در حرکت های اسلامی و چه در جریان های ملی قرار گیرد.

نام:
ایمیل:
* نظر: