چهارشنبه ۰۱ ارديبهشت ۱۴۰۰ - April 21 2021
دو وزیر بر سر میز مذاکره، یک نخست‌وزیر نقره داغ
کد خبر: ۶۲۲۶
تاریخ انتشار: ۱۷ اسفند ۱۳۹۳ - ۰۹:۱۳
اظهارات تحقیر کننده اوباما در مورد سخنرانی نتانیاهو نشان می‌دهد که اوباما به پایان خوش مذاکرات هسته‌ای و آینده همکاری با ایران به عنوان مهم‌ترین بازیگر منطقه بسیار امیدوار و خوشبین است،
گروه تحلیل امید هسته‌ای / امین درستی: هر چه مذاکرات هسته‌ای بیشتر پیش می رود، از یک سو جزئیات کمتری از میز مذاکرات به بیرون درز می‌کند و از سوی دیگر گمانه‌زنی‌ها نیز بیش‌تر و پراکنده‌تر می‌شود، به ویژه در دور اخیر مذاکرات با تغییراتی که در ترکیب تیم‌های مذاکره کننده ایجاد شده است گمانه‌ها در مورد روند مذاکرات و نتیجه پایانی آن نیز تغییر چشمگیری داشته است.

به گزارش پایگاه خبری امید هسته ای، به هر روی روشن است تحرکات اخیر تیم‌های مذاکره‌کننده و تغییرات ایجاد شده در ترکیب تیم‌ها حکایت از چرخش محور مذاکرات دارد. در دو دور اخیر مذاکرات مهم‌ترین تغییر از یک سو حضور علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی در تیم مذاکراتی کشورمان است و البته از سوی دیگر حضور ارنست مونیز، وزیر انرژی ایالات متحده بر سر میز مذاکرات نیز سوی دیگر این تغییرات است. این تغییرات از چند جهت مهم است و حکایت از چرخشی بنیادی در روند مذاکرات دارد.

در ماه‌های پیش زمزمه‌هایی مبنی بر دو مرحله‌یی بودن توافق نهایی از سوی غرب مطرح شده بود، که حکایت از این داشت که غربی‌ها تمایل دارند نخست تا پایان مارچ به توافق کلی دست یابند و سپس در مدت 4 ماهه پایانی بر سر مسائل فنی و جزیی به توافق برسند. با این حال به نظر می‌رسید که این پیشنهاد نه تنها عملی نیست، بلکه امکان خلف وعده ایالات متحده و هم‌پیمانانش را نیز بیش‌تر از پیش می‌کند. تجربۀ بیانیه کاخ سعد آباد در سال 1382 و عدم پایبندی ایالات متحده به این قرارداد نشان داده که آن‌ها چندان قابل اعتماد نیستند. پس از فرمایشات رهبری نظام و تاکید ایشان بر یک مرحله‌ای بودن توافق هسته‌ای، مذاکره‌کنندگان کشورمان این مساله در راس برنامه‌های مذاکراتی خود قرار داده و هدف نهایی خود را دستیابی به توافقی یک مرحله‌یی و نهایی قرار داده‌اند. رهبری در دیدار با فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی ارتش و پدافند هوایی درباره توافق دو مرحله‌یی گفته بود: «چنین توافقی پسندیده نیست زیرا با تجربه‌ای که از رفتار طرف مقابل داریم، توافقِ صِرف در کلیات، وسیله‌ای خواهد شد برای بهانه‌گیری‌های پی در پی در جزئیات. اگر توافقی انجام شود، باید در یک مرحله و در بردارنده کلیات و جزئیات، با یکدیگر باشد. مفاد این قرار داد نیز باید روشن، واضح و غیرقابل تفسیر و تأویل باشد و مفاد توافق نباید به گونه‌ای باشد که طرف مقابل که عادت به چانه زنی دارد، در قضایای مختلف بهانه جویی کند».

روشن است که توافق نهایی دو جنبۀ سیاسی و فنی دارد، بنابراین تلاش برای دستیابی به یک توافق تک‌مرحله‌ای از یک سو نیاز به حضور متخصصان و تصمیم‌گیران فنی سیاسی دارد و از سوی دیگر نیاز به حضور متخصصان و تصمیم‌گیران سیاسی/حقوقی. در واقع تا پیش از حضور صالحی در مذاکرات نیز تعدادی از کارشناسان سازمان انرژی اتمی بر سر میز مذاکرات حاضر بودند، اما اکنون با حضور صالحی و ارنست مونیز، طرفین مذاکرات می‌توانند جزیی‌ترین و تخصصی‌ترین مسائل فنی را نیز همزمان با مسائل کلی و سیاسی مطرح کرده و به طور همزمان ابعاد فنی و سیاسی/حقوقی را گام به گام پیش ببرند؛ افزون بر این اکنون با حضور صالحی به عنوان بالاترین مقام سازمان انرژی اتمی و البته به عنوان یک دانشمند و متخصص علمی در زمینه انرژی هسته‌ای هم امکان ورود به جزئیات علمی فراهم شده است و هم امکان تصمیم‌گیری‌های مهم و تعیین کننده در زمینه‌های فنی. از این روست که سید عباس عراقچی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امورخارجه نیز با بیان اینکه مذاکرات به مراحل جزئی رسیده است، گفت بود: «پس از یک سال مذاکره در همه ابعاد و موضوعات در شرایطی هستیم که باید وارد جزئیات شویم، به ویژه اینکه قصد ما این است در توافق نهایی کلیات و جزئیات یک پارچه باشد، به همین خاطر مجبور هستیم که وارد همه جزئیات در همه موضوعات و مراحل شویم».
حضور حسین فریدون دستیار و مشاور ویژه رئیس‌جمهور بر سر میز مذاکره را نیز باید در همین زمینه توجیه کرد، چرا که با حضور صالحی و مونیز مذاکرات سرعت بیشتری گرفته است، بنابراین با فشرده شدن مذاکرات و نزدیک شدن به موعد مقرر پایان ماه مارچ، نیاز به تصمیم‌گیری‌های فوری و مهم بیش‌تر از پیش شده است و اکنون حسین فریدون به عنوان فردی که مورد اعتماد رئیس جمهوری و مقامات بالای نظام است می‌تواند به عنوان منتقل کننده موضوعات مهم و ارجاع دهنده تصمیم‌گیری‌های مهم به رئیس جمهور و رهبری عمل کند.

از سوی دیگر حضور صالحی و فریدون بر سر میز مذاکرات می‌تواند نشان از این داشته باشد که طرفین بر سر موضوعات کلی و سیاسی به توافق نسبی رسیده‌اند و در واقع درگره‌هایی که بر سر راه مذاکرات بود گشایش‌هایی جدی ایجاد شده است و موضوع مذاکرات به جزئیات و تصمیم‌گیری‌های فنی نهایی نزدیک شده است؛ به طوری که از سویی یکی از مقامات ارشد آمریکایی گفته بود که در مذاکرات گشایش‌های خوبی ایجاد شده و از سوی دیگر نیز، محمد جواد ظریف اندکی پس از حضور صالحی، فریدون و مونیز و رایزنی‌های چهار روزه در ژنو گفته بود: «تا حدودی پیشرفت در برخی مباحث صورت گرفته است».

شاید بتوان تحرکات اخیر رژیم اسرائیل و سخنرانی نتانیاهو در کنگره آمریکا را نیز - گذشته از ابعاد تبلیغاتی در آستانه انتخابات اسرائیل - در همین راستا تفسیر کرد. این حرکت را باید آخرین تلاش نتانیاهو و لابی اسرائیلی برای جلوگیری از توافق نهایی و به نوعی تیری در تاریکی از سوی آن‌ها دانست که البته به هیچ حاصلی نیانجامید و با شکستی مفتضحانه روبرو گشت. رهبر دموکرات‌های کنگره، نانسی پلوسی در این باره گفته است: «این سخنرانی توهین به شعور مردم ایالات متحده است. من آن‌چنان از گستاخی او و توهین او به شعور و آگاهی ما ناراحت بودم که کم مانده بود اشک‌هایم جاری شود».

 در واقع حضور عجیب نتانیاهو در کنگره علی رغم مخالفت اوباما و هم‌چنین مخالفت‌های گسترده در خودِ رژیم صهیونیستی، عدم پذیرش ملاقات با نتانیاهو از سوی اوباما و در نهایت تحقیر نتانیاهو از سوی اوباما را باید به معنای تیر خلاص بر تمام تلاش‌های اسرائیل برای جلوگیری از توافق نهایی هسته‌ای دانست. اوباما در‌باره سخنرانی نتانیاهو در کنگره گفته است: «من به سیاست‌هایی مانند سیاست‌ نتانیاهو توجهی ندارم، چرا که به تئاتر هم توجه چندانی ندارم. تا آن‌جایی که من می‌توانم درباره این سخنرانی بگویم، هیچ چیز تازه‌ای در آن نبود».

این اظهارات تحقیر کننده اوباما در مورد سخنرانی نتانیاهو نشان می‌دهد که اوباما به پایان خوش مذاکرات هسته‌ای و آینده همکاری با ایران به عنوان مهم‌ترین بازیگر منطقه بسیار امیدوار و خوشبین است، در مجموع باید حضور صالحی و مونیز و واکنش‌های دولت اوباما در برابر نتانیاهو را نشان‌دهنده جدی‌تر شدن توافق نهایی و ورود مذاکرات به مراحل پایانی آن دانست، به طوری که از یک سو نیاز به حضور متخصصان و تصمیم‌گیرندگان فنی جدی شده است و از سوی دیگر مذاکرات بدان اندازه پیش رفته است که دولت اوباما حاضر است برای اینکه کوچکترین خللی به روند و نتیجه مذاکرات وارد نشود، هم‌پیمان دیرینه خود را این‌چنین نقره داغ و تحقیر کند.  

نام:
ایمیل:
* نظر: