سه‌شنبه ۳۱ فروردين ۱۴۰۰ - April 20 2021
نقش موثر آمریکا در روند مذاکرات هسته ای ایران
کد خبر: ۸۱۱۵
تاریخ انتشار: ۱۰ خرداد ۱۳۹۴ - ۱۰:۳۳
برای بررسی دقیق تر نقش آمریکا در پیشبرد مذاکرات هسته ای باید به رابطه آمریکا و اروپا نیز پرداخت. اروپا در خصوص سیاست خارجی متکی به ایالات متحده آمریکا است. اما در این اتحادیه نیز سیاست هایی تدوین شده است و سیاست امروز، گفت وگوی رو در رو با ایران است. پیش از کاترین اشتون هم، خاویر سولانا عهده دار پست او بود. او نسبت به مذاکرات بسیار خوش بین بود و چند بار هم به ایران سفر کرد.
از آغاز مذاکرات هسته ای ایران و گروه 1+5، سیاست های به اصطلاح مستقل کشورهای اروپایی عضو گروه 1+5 در قبال ایران بارها مورد تاکید قرار گرفته است، اما بدیهی است که حقیقت موضوع این نیست. طی روند مذاکرات صورت گرفته با وجود لفاظی های طرف مقابل، اما آمریکا سعی دارد مذاکرات را به هر نحوی به نتیجه برساند. با عنایت به روند مذاکرات به آسانی می توان دریافت که هم طرف ایرانی و هم گروه 1+5 به خوبی می دانند که مساله هسته ای، مساله میان ایران و آمریکا است.

 از این رو همگان نسبت به نقش راهبری آمریکا در مذاکرات هسته ای اذعان دارند و بر همین اساس معتقدند حضور دیگر کشورها تنها به عنوان همراه و دنبال کننده سیاست های آمریکا است و هر آنچه میان ایران و آمریکا به نتیجه برسد، خواست دیگر کشورهای گروه 1+5 نیز هست.
مستندات موجود نشان می دهند در طول چندسالی که از مذاکرات می گذرد، سکان هدایت مذاکرات هسته ای در گروه 1+5 با جمهوری اسلامی ایران، در طرف مقابل به دستان آمریکا بوده و هست و در یک کلام ساماندهی مذاکرات میان آنها بر محور ایالات متحده آمریکا می چرخد.

این واقعیت به حدی روشن و شفاف است که کارشناسان دیپلماسی و فعالان سیاسی داخلی، منطقه ای و بین المللی بر این باورند که مدیریت دستگاه دیپلماسی 1+5 بر عهده آمریکا است و مسیر راهبردی آمریکا این است که بتواند در قبال اتحادیه اروپا سیاست های خود را دیکته کند. این نوعی مدیریت دیپلماسی خاص است که آمریکایی ها انجام می دهند و از این رو می توان به جرات گفت که در این مذاکرات وزنه اصلی آمریکا است و هرگز نمی توان تصور کرد که آمریکا همسان سه کشور اروپایی در مذاکرات حضور دارد و از این منظر بیشترین مولفه های پرونده هسته ای به سمت ایالات متحده آمریکا بر می گردد. در مجموع می توان گفت اگرچه یک تیم مذاکره به اسم 1+5 وجود دارد، اما ایالات متحده آمریکا به عنوان یک کشور مستقل در مذاکرات حاضر است.

با رصد آن چه در مذاکرات هسته ای در جریان است به این استنباط می رسیم که عمده خروجی هایی که در خصوص مذاکرات هسته ای مطرح می شود، از سوی ایالات متحده آمریکاست نه فرانسه، آلمان و انگلستان. اما نباید این نکته مهم را از نظر دور داشت که در شرایط کنونی مذاکرات رو در رویی که نماینده ایران با نماینده آمریکا دارد، می تواند در آینده برای ایران نیز مثبت باشد، چه این که آمریکا نقش مهمی دارد و در صورتی که بتوان به توافق جامع و نهایی خوبی که مدنظر مقام معظم رهبری است دست یافت، قطعا این توافق احتمالی مطلوب آتیه ی سیاسی اقتصادی ایران نیز خواهد بود و راه را برای علاوه بر تقویت قدرت و نفوذ ایران در منطقه و جهان بر تفرقه افکنی ها، گمانه زنی ها و ... بی مورد در هر دو کشور خواهد بست. 

اما در این مجال با توجه به تاکید آمریکا برای دستیابی به توافق این پرسش در ذهن متبادر می شود که با این که اوباما سیاست به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته ای با ایران را در پیش گرفته است، نقش لابی صهیونیستی چیست؟ در پاسخ باید گفت که در ایالات متحده آمریکا لابی صهیونیست وجود دارد. این لابی سهم سه درصدی را به خود اختصاص می دهد و  بالغ بر 70 درصد سیاست خارجی آمریکا را دیکته می کند. با این حال آمریکایی ها در سیاست خارجی دست بسته در خدمت اهداف اسرائیل نیستند. منافع محوری آن ها چه در حزب دموکرات و چه در حزب جمهوری خواه، ایجاد حیاط های امنیتی منافع محور است. از این رو  اسرائیل فقط به جنگ لفظی خود در سیاست خارجی ادامه می دهد وآمریکایی ها تمام دامنه منافع ملی خودشان را به سمت اسرائیل سوق نمی دهند، همان طور که باراک اوباما تاکنون چندین بار تاکید کرده است که آمریکا به پیش برد مذاکرات با ایران خوش بین است و آن را به صورت یک سیاست محوری برای خود مدنظر قرار می دهد. هر چند به امنیت رژیم اسرائیل نیز تعهد کامل دارد.

برای بررسی دقیق تر نقش آمریکا در پیشبرد مذاکرات هسته ای باید به رابطه آمریکا و اروپا نیز پرداخت. اروپا در خصوص سیاست خارجی متکی به ایالات متحده آمریکا است. اما در این اتحادیه نیز سیاست هایی تدوین شده است و سیاست امروز، گفت وگوی رو در رو با ایران است. پیش از کاترین اشتون هم، خاویر سولانا عهده دار پست او بود.  او نسبت به مذاکرات بسیار خوش بین بود و چند بار هم به ایران سفر کرد.

در مجموع، آینده اتحادیه اروپا، یک اتحادیه خاص به معنای کلی است و سیاست های هدف گذاری شده ی آتی اتحادیه، هیچ تاثیری بر روند مذاکرات ایران و 1+5 نخواهد داشت، زیرا امروز روند مذاکرات یک امر طبیعی است و به سمت خروجی نتیجه می رود و از این مهم تر، گفتار و گفت وگو با ایران مورد تایید همه گروه ها، اعضا و تفکرات متفاوت در اتحادیه اروپا است و در کل، پیروزی راست ها، رواج افکار فمینیستی در برخی از کشورهای اروپایی و ظهور دموکرات های بهینه نگر، فشاری که مخرب مذاکرات باشد را ایجاد نمی کند. شاید این اتفاقات در برخی موارد شاخص های توانمندی و پایداری در گفت وگوها را تقویت کند. نکته اساسی که هم اتحادیه اروپا و هم 1+5 و ایران، بر آن مصر هستند و تاکید دارند، این است که  مذاکرات هسته ای به خروجی برسد. خروجی مثبت برای دو کشور مشروعیت است و اگر صورت نگیرد، قطعا برای اتحادیه اروپا نیز یک نوع عدم مشروعیت سیاست خارجی است.

با اشاره به مجموعه عواملی که ذکرشان رفت، طرف اصلی ایران در مذاکرات، ایالات متحده آمریکا بوده و هست، هرگاه ایران مذاکرات 1+5 را در کشور اتریش، سوییس و دیگر نقاط ادامه می دهد، همواره دیدارهای خصوصی با مقام های آمریکایی نیز دارد. این مساله نشان می دهد که ایران هم به اندازه ایالات متحده آمریکا به اهمیت مذاکرات دوجانبه واقف است. ایران یک کشور منطقه ای دارای موقعیت ژئوپولتیکی و استراتژیک خاص است که نفوذ خوبی هم بر کشورهای منطقه دارد. 

پاشنه آشیل ایالات متحده آمریکا در طی چند سال گذشته منطقه خاورمیانه عراق و افغانستان بوده است و مشکلاتی که در آینده از جنبش های تکفیری گریبانگیرش می شود هم کم نیستند، بنابراین آمریکا ناچار است در سیاست خارجی خود جایی هم برای ایران باز کند همانگونه که ما در تدوین سیاست خارجی و دکترین خود در منطقه ناچاریم نگاهی به سمت آمریکا داشته باشیم و جان کلام این که بازیگران اصلی تحولات اخیر در منطقه با تمام دیدگاه متفاوتی که با هم دارند، ایران و ایالات متحده هستند. تحقق منافع ملی ایران و امریکا در نیل به نگاه مثبت تری به هم و حل گره های پیچیده در مذاکرات دوجانبه است.

با این تغییر است که مسیر صحیح در تحولات هسته ای ایجاد خواهد شد. تردیدی نیست که عادی سازی روابط ایران و آمریکا، در نگاه و برآورد واقع بینانه دشوار است، اما این یک اولویت هم برای ایران و هم برای ایالات متحده آمریکا است، چرا که سرنوشت و فرجام نقش این دو کشور در منطقه و در جهان به مذاکرات هسته ای گره خورده است. 
نام:
ایمیل:
* نظر: