چهارشنبه ۰۹ مهر ۱۳۹۹ - September 30 2020
کد خبر: ۹۲۲۳
تاریخ انتشار: ۰۳ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۳:۱۷
نقش چین در دوران تحریم های غرب علیه ایران و تلاش های این کشور در مذاکرات هسته ای، پیشنهادات پکن برای خروج از بن بست فنی مذاکرات هسته ای و روابط با تهران همواره از موضوعات مهم در عرصه رسانه ای کشور بوده است.
شنیدن ناگفته های مردی که کشور حوزه ماموریتش یکی از بازیگران اصلی در مذاکرات هسته ای بوده می تواند به بسیاری از سووالات در این زمینه پاسخ دهد.

«علی اصغر خاجی» البته بیش از یک سال نیست که مسوولیت را از «مهدی صفری» سفیر پیشین ایران در پکن تحویل گرفته است، اما در همین مدت کوتاه و همزمانی آن با اوج مذاکرات هسته ای، او را در کانون توجه قرار داده است.

دارایی های بلوکه شده ایران در چین را واکاوی کرد و گفت: البته چین نیز از دارایی های بلوکه شدن ایران در آن کشور سود برد، اما به باور من، برخی گفته ها و مطالب منتشر شده مبنی بر اینکه چین حاضر نیست بعد از تحریم ها اموال ایران را برگرداند، دیدگاهی غیرمنطقی و به دور از واقعیت است. 

سفیر ایران در چین همچنین از آغاز گفت و گوهای دو کشور در خصوص تغییرات در راکتور آب سنگین اراک بر اساس برنامه جامع اقدام مشترک در آینده نزدیک خبر داد و نقبی به کالای بی کیفیت چینی که وارد بازار ایران می شود، زد و با واکاوی این موضوع گفت: باید دلایل عمده این موضوع را در داخل ایران جستجو کرد.

«خاجی» البته گفت که توافقاتی میان ایران و چین جهت نظارت طرف چینی بر کیفیت کالاهای صادراتی به ایران انجام شده و برخی تدابیر تکمیلی نیز در این زمینه در دست بررسی است. 

او از صادرکنندگان ایرانی دعوت کرد تا خود را برای حضور در بازار پرسود یک میلیارد و 400 میلیون نفری چین آماده کنند و تاکید کرد: چین برای ورود کالاهای ایرانی تعرفه ای همانند اعضای سازمان تجارت جهانی دریافت می کند، در حالی که ایران هنوز عضو این سازمان نیست. در واقع مردم و نخبگان سیاسی و اقتصادی ایران باید به چین به عنوان فرصتی بزرگ برای صادرات محصولات ایرانی مانند فرش دستباف و ماشینی، خشکبار، داروهای گیاهی و انواع فرآورده های غذایی نگاه کنند. 

نماینده عالی ایران در چین البته از گسترش روابط ایران با کشورهای شرق به ویژه روسیه و چین دفاع کرد و گفت: توسعه این مناسبات می تواند بخش مهمی از اهداف ما را تامین نماید. علاوه بر آن باعث توازن روابط ما با غرب خواهد شد و قدرت چانه زنی با غرب بالا می برد.

متن کامل گفت و گوی ایرنا با سفیر ایران در چین در پی می آید.



* لطفا تحلیل خود را به عنوان سفیر ایران در چین در رابطه با نقش و جایگاه این کشور به عنوان یکی از اعضای شش قدرت بزرگ جهانی در مذاکرات هسته ای بیان کنید.

قبل از پاسخ به این سووال باید اعلام کنم که توافق هسته ای وین، فارغ از هر مسائل دیگری در پرتو مقاومت مردم بزرگ ایران، رهنمودهای مقام معظم رهبری و رویکرد دولت تدبیر و امید، و همچنین تلاش خستگی ناپذیر تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان حاصل شد که دستاورد بسیار بزرگی برای ایران اسلامی محسوب می شود.

چنانچه بخواهیم مهمترین رویدادهای کشورمان در خلال چند دهه گذشته را بررسی کنیم، در کنار سه واقعه مهم تاریخی یعنی «پیروزی انقلاب اسلامی»، «پایان جنگ تحمیلی» و «ناکامی دو پروژه شکست انقلاب اسلامی از طریق جنگ و رفع اشغال سرزمینی و حفظ تمامیت ارضی ایران»؛ توافق جامع هسته ای ایران و تصویب قطعنامه 2231 شورای امنیت جهت خروج کشورمان از فصل هفتم منشور ملل متحد نیز یکی از مهمترین رویدادها و اتفاق ها در ایران و حتی در عرصه بین المللی است، چرا که با تحقق این توافق و پیامدهای آن اولا ایران به اهداف خود جهت استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای نایل آمد و همچنین بالاترین مرجع بین المللی نیز حقوق حقه مردم ایران را به رسمیت شناخت. 

زمانی که مذاکرات ایران با غرب شکل گرفت، این گفت و گوها از توازن برخوردار نبود و جمهوری اسلامی ایران خواست جهت برقراری توازن گفت و گوها و با توجه به نقش برجسته چین و روسیه در سطح بین المللی، آنان نیز به جمع مذاکره کنندگان اضافه شوند.

چین همواره در بین اعضای گروه 1+5 از یک موضع متوازن و منعطف برخوردار بوده و سعی می کرد نقش پل ارتباطی بین ایران و کشورهای مقابل را که مواضع تندی داشتند، ایفا کند که این نقش مثبت تا پایان گفت وگوها و رسیدن به توافق حفظ شد. 

هنگامی که مذاکرات ایران با شش قدرت بزرگ جهانی از پیشرفت مناسبی برخوردار نبود، توصیه عموم کشورهای 1+5 و همچنین مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی انجام مذاکرات دوجانبه ایران و آمریکا بود. متعاقب آن در مقطعی که جمهوری اسلامی ایران رویکرد مذاکره دوجانبه را در کنار گفت وگو با 1+5 اتخاذ نمود، برخی کشورها احساس کردند نقشی در تفاهم ندارند و محوریت ایران - آمریکا برقرار شده، لذا گروهی موضع انفعالی و برخی هم موضع اعتراضی اتخاذ کردند.

اما دولت چین نه تنها چنین رویکردی اتخاذ نکرد، بلکه در خلال دیدارهای مستمری که در فواصل مذاکرات با نماینده چین در گروه 1+5 داشتم، تلاش های طرف چینی برای رفع نقاط اختلافی که بعضا موجب بن بست مذاکرات می شد از طریق ابتکارات ارائه شده، کاملا مشهود بود. به گونه ای که حتی «وانگ یی» وزیر امور خارجه چین علنا از آمادگی کشورش برای میانجیگری بین ایران و آمریکا جهت پیشبرد مذاکرات هسته ای سخن گفت. از جمله تلاش های مشخص هیات چینی، ارائه پیشنهاد فنی در خصوص چگونگی فائق آمدن بر وضعیت بن بست نیروگاه آب سنگین اراک بود. چینی ها با توجه به تجربه و دانش فنی پیشرفته خود در نیروگاه های هسته ای، فرمول علمی نحوه تغییر مشخصات فنی نیروگاه اراک را ارائه کردند که با حفظ ماهیت آب سنگین، نگرانی های طرف مقابل نیز برطرف گردید. 

از دیگر اقدامات قابل ذکر هیات چینی می توان به پیشنهادهای سازنده این کشور برای تنظیم سازوکار رفع تحریم ها اشاره کرد. ضمن آنکه به این نکته نیز باید اشاره کنم که در روزهای پایانی مذاکرات نیز چین و همچنین روسیه در رابطه با بحث ضرورت لغو تحریم های تسلیحاتی ایران از موضع ما حمایت کردند که در نهایت هم با همکاری این دو کشور تعدیلی در موضوع بوجود آمد.

آخرین موضوع نیز مربوط به فاصله زمانی صدور قطعنامه شورای امنیت جهت تایید توافق و لغو تحریم ها پس از اعلام توافق بود که غربی ها زمان طولانی را مد نظر داشته ولی با حمایت روسیه و چین، خواسته ایران برای حداقل فاصله زمانی تصمیم شواری امنیت محقق شد. 

در مذاکراتی که پس از توافق وین با مقامات وزارت امور خارجه چین داشتم بر تداوم نقش این کشور در مراحل اجرای توافق یاد شده تأکید شد که در این راستا قرار است به زودی مذاکرات پیرامون تغییرات لازم در راکتور اراک و چگونگی آن با حضور مقامات کشورمان در روزهای آتی در پکن آغاز شود. به طور کلی ما مواضع پکن در طول مذاکرات هسته ای ایران با 1+5 را متوازن ارزیابی می کنیم.



* روابط ایران و چین را پس از توافق هسته ای چگونه ارزیابی می کنید و اینکه این روابط پس از برداشته شدن تحریم ها تا چه اندازه می تواند گسترش یابد. به طور کلی آیا برقراری این ارتباط با توجه به اینکه شرایط برای توسعه همکاری ها با سایر کشورها که به خودی خود با لغو تحریم ها فراهم می شود، می تواند مناسب باشد؟ 

به طور حتم این همکاری بیشتر خواهد شد چرا که با لغو تحریم ها، بسیاری از موانع تحمیلی اعم از موانع مالی، بانکی، حمل ونقل، انرژی، مبادلات کالا و غیره که بر سر راه مراودات عادی دو کشور قرار داشت برداشته خواهد شد و با باز شدن مسیر و هموار شدن آن، این همکاری ها حتی می تواند از شتاب بالایی نیز برخوردار گردد.

رابطه ایران و چین دارای قدمتی بیش از دو هزار سال است و بر اساس مستندات تاریخی مبادله سفیر میان دو کشور از زمان اشکانیان آغاز شده است. جالب اینکه در طول بیش از 20 قرن همواره مناسبات دو کشور باستانی، دوستانه بوده و نقطه تاریکی میان آنها وجود ندارد. این میراث ارزشمند، دوستی پایدار و زمینه روابطی توام با اعتماد در سطح بالای دوجانبه را فراهم آورده است.

این روابط پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به دلیل برخی همسویی ها از تداوم و توسعه بیشتری در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی برخوردار شد. در دوران جنگ تحمیلی نیز چینی ها سعی کردند روابط خود را با ایران حفظ کرده و در آن دوران، زمانی که بیشتر کشورها درهای خود را به روی ایران بسته بودند، چین همکاری خوبی با جمهوری اسلامی داشت و اقلام تسلیحاتی مورد نیاز را در اختیار ایران قرار می داد. 

این روند از آن مقطع با فراز و نشیب هایی تداوم یافت تا اینکه با انتخاب «حسن روحانی» به عنوان رییس جمهوری و روی کار آمدن دولت تدبیر و امید در فاصله نزدیک به سه ماهه با آغاز ریاست جمهوری آقای «شی جین پینگ» رییس جمهوری چین، روابط دو کشور شتاب بیشتری به خود گرفت. اکنون با گذشت حدود دو سال روسای جمهوری ایران و چین پنج نوبت با یکدیگر دیدار داشته اند که یک رکورد تاریخی در روابط سطح عالی دو کشور است. به این رقم باید انجام دهها سفر دوجانبه مقامات ارشد و تبادل صدها هیات در این مدت را اضافه کرد که بیانگر گستردگی روابط و همکاری های دو کشور است. سال گذشته رییس جمهوری اسلامی ایران سفری رسمی به چین داشتند و اکنون ما در حال برنامه ریزی برای سفر رییس جمهوری چین به ایران هستیم که به نظر من این سفر سرفصلی مهم و تاریخی در گسترش روابط دوجانبه خواهد بود.

به یاد داشته باشیم که در دوران تحریم های ناعادلانه ای که به ایران تحمیل و موجب افت شدید روابط ما با دیگر کشورهای جهان شد، روابط ایران و چین با برخورداری از یک روند رو به گسترش در سال گذشته به 52 میلیارد دلار رسید که حدود یک سوم کل مبادلات خارجی ما بود. چینی ها در این دوران نزدیک به 50 درصد از نفت ما را خریداری می کردند. در شرایط تحریم ها این حجم از همکاری ها برای ایران از اهمیت بالایی برخوردار بود.

اکنون ظرفیت همکاری ما با چین در ابعاد مختلف بسیار گسترده است. تحریم ها در برخی زمینه ها منعی برای بالفعل شدن آنها ایجاد کرده بود که به نظر می رسد با برداشتن آن فرصت مناسبی برای فعلیت یافتن این زمینه ها فراهم آید. اکنون سفارت جمهوری اسلامی ایران در پکن در حال مذاکره با بخش های مختلف چین برای فراهم آوردن بستر لازم جهت انعقاد توافقات و اجرایی شدن آنها میان دو کشور است.

باید در نظر داشته باشیم که روابط ایران و غرب همواره با فراز و نشیب روبرو بوده و غربی ها به دلایلی سیاسی، در خلال تحریم ها حتی از فروش اقلام انسانی مثل دارو و مواد غذایی به ما خودداری ورزیده اند. در این مقطع چین همواره حتی از طریق کشورهای ثالث نسبت به تامین این اقلام به ایران کمک کرده است.



* با این وجود اظهاراتی مطرح می شود که بر اساس آن چینی ها همکاری های لازم را با ایران در دوران تحریم بنا به ملاحظاتی که با غرب داشتند انجام نداده اند، آیا این دیدگاه را تایید می کنید؟

روشن است که دولت چین در هر صورت ملاحظات خاص خودش را به دلیل ارتباطات گسترده با دیگر کشورها و همچنین عضویت دائم در شورای امنیت سازمان ملل دارد. به طور طبیعی هر دولتی به دنبال منافع ملی خودش است. بدیهی است چین نیز ملاحظات روابط چند صد میلیارد دلاری خود با دیگر نقاط جهان را در نظر می گیرد. اما یادآور می شوم با همه این ملاحظات، پکن سعی می کرد مسیرهایی پیدا کند که در همکاری با دولت ایران در آن مقطع جهت رفع نیازمندی های کشور مثمرثمر باشد.



* برخی ها حتی سخن از سوء استفاده چین در شرایط تحریم ها در مراودات با ایران و تأمین منافع حداکثری خود در این زمینه می کنند. در این باره چه توضیحی دارید؟ 

همانگونه که گفتم هر کشوری در صحنه بین المللی در پی کسب منافع خودش است. ما و چین، هر کدام منافع خودمان را تعقیب می کنیم. نکته مهم در این میان چگونگی مرتبط ساختن روابط از نقاطی است که تأمین کننده منافع هر دو طرف باشد. حجم کلی روابط تجاری چین در سال 2014 میلادی به چهار هزار و 303 میلیارد دلار رسید که این کشور را به بزرگترین قدرت تجاری جهان ارتقا داده است. جالب است بدانید که رقم ارزش مبادلات چین با آمریکا و اتحادیه اروپا، جمعا هزار و 170 میلیارد دلار در سال بود در حالی که حجم مبادلات این کشور با ایران 52 میلیارد دلار است. طبیعی است که کشوری در هنگام تنظیم روابط اقتصادی با ایران نمی تواند حجم بالای روابط گسترده با دیگران را نادیده بگیرد. باید واقع گرا بود. برخی در ایران انتظارات آرمانی از چین دارند. واقعیت این است که روابط با ایران 2/1 درصد از کل حجم روابط تجاری چین با جهان خارج را تشکیل می دهد.

با همه این اوصاف فراموش نکنیم در شرایطی که برخی کشورها حتی از صدور حیاتی ترین اقلام به ایران خودداری می کردند، چین همواره به همکاری های خود با ایران ادامه داد که در ازای آن مشکلات عمده ای از ما حل شد. منصفانه این است که در هنگام قضاوت و تحلیل رویدادها، شرایط زمانی و مکانی وقوع آنها مد نظر قرار گیرد. به بیان دیگر برای یک ارزیابی صحیح، لازم است نگاهی تطبیقی بین رفتار چین و رفتار سایر کشورها در مقطع زمانی مورد بحث داشته باشیم. 



* در ایران دیدگاه خاصی البته همراه با انتقاد و بدگمانی نسبت به کیفیت محصولات وارداتی از چین وجود دارد، از طرفی هم شاهد واردات چند صد میلیارد دلاری محصولات چینی توسط پیشرفته ترین کشورهای جهان هستیم. چه تفاوتی میان این دو وجود دارد و به اعتقاد شما مشکل و گره کور این موضوع در کجا نهفته است؟

در این باره چند نکته قابل تامل وجود دارد که نخستین آن عدم شناخت کافی ما در سطوح مختلف از چین است. یکی از برنامه های من در مدت حضور یک ساله در چین جبران این نقیصه است تا روابط به گونه ای منطقی تر تنظیم گردد. نکته دوم اینکه چین حدود چهار دهه گذشته با اعلام سیاست درهای باز، وارد دوران توسعه اقتصادی صنعتی شد. گرچه در یکی دو دهه نخست با اتکای به نیروی کار ارزان و بهره گیری از سرمایه های خارجی و اقتباس از تولیدات صنعتی دیگران به عنوان کارخانه جهان درآمد و هرنوع کالایی را تولید می کرد. ولی با گذشت همین چهار دهه، امروز صنعت چین و کیفیت محصولات آن تفاوت چشمگیری پیدا کرده است. چین امروز دومین اقتصاد جهان است که بزرگترین حجم تجارت خارجی دنیا را در اختیار دارد.

این کشور سال گذشته میلادی بیش از 160 میلیارد دلار به امر تحقیق و توسعه اختصاص داد تا در خدمت بهبود کیفیت محصولات تولیدی کشور قرار بگیرد. همچنین چین از نظر تعداد مراکز مطالعاتی جهان با در اختیار داشتن 426 موسسه مطالعاتی و تحقیقاتی در مقام دوم قرار دارد. چین موفق شده از زمان اجرای سیاست های درهای باز و اصلاحات اقتصادی تا سال 2013 میلادی بالغ بر 60 درصد مردم خود را از زیر خط فقر بالا آورده به نحوی که همین موفقیت، آمار جهانی فقرزدایی سازمان ملل متحد را نیز جابجا کرده است.

یادآور می شوم که در دوره 10 ساله 2003 تا 2013 میلادی درآمد سرانه مردم چین از حدود هزار دلار به حدود شش هزار دلار ارتقاء یافت. نکته سوم اینکه چین شریک اول تجاری بیش از120 کشور جهان است که در میان آنها، کشورهای غربی هم به چشم می خورد. جالب تر اینکه اکنون چین در میان کشورهای جهان، شریک نخست تجاری آمریکا، اتحادیه اروپا و تعدادی دیگر از کشورهای صنعتی است. از سوی دیگر این کشور با جمعیت یک میلیارد و 400 میلیون نفر و ارتقای قدرت خرید این جمعیت عظیم، بزرگترین بازار مصرف دنیا است. به اعتقاد من با عنایت و توجه به ویژگی های مطرح شده است که می توان این کشور پر رمز و راز قاره آسیا را بهتر شناخت و برای گسترش همکاری با آن برنامه ریزی کرد.

اینکه چرا اجناس بی کیفیت چین و برخی دیگر از کشورها وارد ایران می شود به نظر می رسد می بایست عمده دلایل آن را در داخل کشور جستجو کرد. یادآور می شوم توافقاتی میان ایران و چین جهت نظارت طرف چینی بر کیفیت کالاهای صادراتی به ایران انجام شده و برخی تدابیر تکمیلی نیز در دست بررسی است. به طور کلی در تجارت، انتخاب دست خریدار است و به ویژه در چین که اجناس با کیفیت های متفاوت تولید و در عین حال ارزان ترین کالاها نیز در بازار چین قابل دسترسی است. اکنون بهترین برندهای جهان محصولات خود را در چین تولید کرده و با مدیریت این کشور به پیشرفته ترین بازارهای دنیا صادر می شود. 

با این حال و برای رفع مشکل ورود کالاهای بی کیفیت به داخل کشور می توان با نظارت دقیق تر و وضع قوانین و مقررات مناسب تر، مدیریتی موثر بر اجناس وارداتی به داخل کشور داشت که البته در این خصوص نیز رایزنی هایی با ارگان های ذی ربط در ایران صورت گرفته و برنامه ریزی برای اصلاح این نقیصه شروع شده است. امیدواریم با همکاری بخش های مختلف به حل موضوع کمک شود.

یکی دیگر از معضلات ورود کالاهای بی کیفیت به داخل کشور قاچاق آن است. براساس آمارهای ارائه شده سالانه میلیاردها دلار کالای قاچاق از کشورهای مختلف وارد ایران می شود که بخش عمده ای از اجناس نامرغوب چینی نیز در میان آنها است که تقویت کنترل های مرزی می تواند به رفع این معضل کمک کند. 

نکته دیگر اینکه با افزایش روابط اقتصادی ما با سایر نقاط جهان و رقابتی تر شدن بازار داخلی ایران، به خودی خود می توان زمینه ورود این گونه کالاها را به حداقل رساند و اجناس با قیمت ارزانتر و با کیفیت مرغوب تر در اختیار مصرف کننده ایرانی قرار داد.



* اخیرا بحث های تازه ای با عنوان اموال بلوکه شده ایران نزد چینی ها از سوی برخی محافل و افراد در داخل کشور شنیده می شود. این افراد معتقدند دارایی های ایران در چین بدتر از بلوکه شدن است، چینی ها پول را می گیرند و در مقابل در پس دادن آن کارشکنی می کنند. دیدگاه شما در خصوص این سخنان چیست؟

تجربه تاریخی نشان داده که تحریم ها پیامدهای زیانباری برای ملت ها داشته و ایران هم از این قاعده مستثنی نیست. هر چند با استقامت مردم و اقتصاد مقاومتی از آن سربلند خارج شدیم و سعی کردیم زیان های آن را به حداقل برسانیم، اما بالاخره اثرات آن، روی پیکره اقتصاد کشور را نمی توان نادیده گرفت. در دوره تحریم اموال ایران در همه کشورها توقیف شد و پول حاصل از فروش نفت قابل بازگشت نبود. بنا به پیشنهاد دولت وقت ایران، مقرر شد از اموال موجود نزد چین بتوانیم به عنوان وثیقه جهت اجرای طرح های بزرگ اقتصاد ملی فاینانس شده ایران توسط آن کشور استفاده کنیم و این منابع مالی به تدریج و متناسب با بازپرداخت اقساط طرح های اجرا شده به چین، قابل برداشت خواهند بود. جالب است که بدانید حتی در این دوران به پول های ما نزد دولت چین سود سپرده نیز تعلق می گیرد. 

البته شکی نیست که چین هم از این وضعیت سود خود را برده است، اما به باور من، برخی گفته ها و مطالب منتشر شده مبنی بر اینکه چین حاضر نیست بعد از تحریم ها اموال ایران را برگرداند، دیدگاهی غیرمنطقی و به دور از واقعیت است. 



* طی چند سال اخیر بسیاری از کالاهای چینی به بازار ایران راه یافتند و به نوعی به رقیب جدی تولیدکنندگان داخلی مبدل شده اند. آیا این ظرفیت در بازارهای چین هم برای کالاهای ایرانی وجود دارد و به طور کلی اینکه آیا در بازار داخلی چین شرایط برای صادرات محصولاتی ایرانی فراهم است؟ 

حتما و قویا. همانطور که توضیح داده شد چین در عین حال که بزرگترین صادرکننده جهان است، بزرگترین بازار مصرفی جهان نیز هست. این کشور در سال گذشته میلادی بالغ بر هزار و 960 میلیارد دلار کالا از کشورهای دیگر وارد کرده است.

چین اکنون بزرگترین مشتری کالاهای صادراتی نفتی و غیر نفتی ایران است. بزرگترین رقم صادرات و درآمد ملی ما را نفت تشکیل می دهد که چین اصلی ترین مقصد و بزرگترین خریدار نفت ایران است. فراموش نکنیم که چین تنها کشوری بود که در دوران سخت تحریم ها بیشترین نفت را از ایران خریداری می کرد.

اکنون بازار چین آمادگی خرید عمده کالاهای صادراتی غیرنفتی و پتروشیمی ایران را دارد. صادرکنندگان ایرانی بدانند که در چین برای ورود کالاهای ایرانی تعرفه ای همانند اعضای سازمان تجارت جهانی دریافت می شود در حالی که ایران هنوز عضو این سازمان نیست. در واقع مردم و نخبگان سیاسی و اقتصادی ایران باید به چین به عنوان فرصتی بزرگ برای صادرات محصولات ایرانی مانند فرش دستباف و ماشینی، خشکبار، داروهای گیاهی و انواع فرآورده های غذایی نگاه کنند. البته نوع ارائه باید مطابق با ویژگی های محلی باشد. 

نکته مهم دیگر اینکه بسیاری از کشورهای بزرگ دنیا برای ارائه کالاهای خود در چین در واقع پایگاه های فروش در قالب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ با نام تجاری خاص در این کشور ایجاد کرده و از شبکه توزیع شناخته شده ای برای جلب اعتماد و برند سازی نزد خریداران یک میلیارد و 400 میلیون نفری چین برخوردار شده اند. تجار ما باید از این تجربیات استفاده کنند تا بتوانند در بازار پررقابت چین سهم مهمتری داشته باشند. 

اکنون اتاق بازرگانی ایران و چین و کمیسیون مشترک اقتصادی در این خصوص فعالند، علاوه بر آن وظایف بخش بازرگانی سفارت بازتعریف شده تا در جهت مشورت دادن به تجار ایرانی فعال گردد. مضافا اینکه سفارت جمهوری اسلامی ایران در چین در حال طی کردن مراحل تشکیل و ثبت قانونی شورای بازرگانان ایرانی در این کشور است.

بنابراین فرصت حضور کالاهای ایرانی در بازارهای چین فراهم است و شرط این حضور آشنایی با مواردی است که به آن اشاره شد. همکاری های اقتصادی دو کشور به قدری دارای اهمیت است که «وانگ یی» وزیر امور خارجه چین اخیرا در اظهاراتی اقتصاد دو کشور را مکمل یکدیگر نامیده است.



* با توجه به روند تصاعدی سفر گردشگران چینی به خارج، ما چه جایگاهی به عنوان مقصد این گردشگران داریم یا می توانیم داشته باشیم؟

چین اکنون نخستین کشور گردشگر فرست جهان به خارج است. در سال 2014 میلادی آمار رسمی چین رقمی نزدیک به 107 میلیون سفر خارجی را برای شهروندان این کشور نشان می دهد. مضافا اینکه اکنون در جهان معروف است که چینی ها به دلیل ارتقای درآمد سرانه، درآمدزاترین گردشگران جهان برای کشورهای مقصد هستند. در سال گذشته میلادی گردشگران چین بالغ بر 117 میلیارد دلار فقط برای خرید کالاهای لوکس در سفرهای خارجی هزینه کرده اند. در سال های اخیر در شهرهای مهم آمریکا از جمله نیویورک هتل هایی ویژه پذیرایی از چینی ها اختصاص یافت تا از سود بزرگ سفر گردشگران چینی بهر مند گردند. 

همچنین آمریکا و برخی کشورهای دیگر برای جذب بیشتر مسافرین چینی سازوکار صدور ویزای دو تا پنج ساله را برای اتباع چینی به اجرا گذاشته است. همین طور یکی از محورهای اصلی مورد پیگیری مقامات غربی در ملاقات با همتایان چینی یافتن راهکارهای مناسب برای جذب هر چه بیشتر گردشگران چینی است. به عنوان مثال فرانسه جذب پنج میلیون توریست چینی را در سال های آینده به عنوان هدف اعلام کرده است.

دولت چین، ایران را به عنوان یکی 10 از مقصد تأیید شده گردشگری شهروندان خود اعلام کرده است. توریسم فرهنگی در چین پرطرفدار است و جهانگردان چینی عموما نسبت به برخی از گردشگران خارجی از حواشی کمتری برخوردار بوده و به دیدار از اماکن باستانی و خرید صنایع دستی نیز علاقه وافری دارند. برنامه ریزی لازم جهت توسعه زیرساخت های گردشگری و تبلیغات مناسب می تواند منبع درآمد و اشتغالزایی قابل توجهی برای شهروندان ما فراهم آورد. 

اکنون ارتباطات بخش های توریستی دو کشور برقرار است و آژانس های گردشگری ایران در نمایشگاه های مختلف این صنعت در چین مشارکت فعال دارند. در ظرف چند ماه گذشته تعداد پروازها میان ایران و چین از افزایش خوبی برخوردار بوده و اکنون در هفته حداقل 12 پرواز منظم بین ایران و شهرهای پکن، شانگهای و گوانگجو انجام می شود که این روند نیز در حال تقویت است.



* ارزیابی شما از ظرفیت های روابط فرهنگی و علمی ایران با چین چیست؟

مراودات فرهنگی و مردمی میان ایران و چین نیز از جمله عرصه های دیرینه مناسبات ما است. اما این دو تمدن چند هزار ساله مطرح جهانی با وجود آشنایی ذکر شده، از ویژگی ها و توانایی های معاصر یکدیگر آگاهی اندکی دارند. چین پس از توفیقات اقتصادی بزرگ، بودجه های کلانی را به امور علمی، فرهنگی و هنری اختصاص داد و در این عرصه همکاری های گسترده ای را با جهان آغاز کرده است. به عنوان مثال در سال گذشته میلادی (2014) این کشور 142 میلیون یورو به فعالیتهای فرهنگی خود در خارج از کشور اختصاص داد. در سال 2013 میلادی 475 شعبه مؤسسه کنفوسیوس در 126 کشور فعال شد و تا پایان سال 2014 نیز حدود 23 هزار سالن سینما در چین فعالیت داشته که یکی از پردرآمد ترین بازارهای سینمایی جهان و مورد توجه فیلم سازان بزرگ دنیا است. ما به صورت دوره ای (سالانه) هفته فرهنگی دو کشور را در تهران و پکن برگزار می کنیم و همچنین موافقتنامه همکاری های فرهنگی و علمی دو کشور جهت به روز کردن در حال بازنویسی است تا مقامات دو کشور آن را امضا کنند.

اکنون تعدادی از دانشگاه های چینی در رتبه بندی جهانی دانشگاه های جهان از موقعیت بالایی برخودارند که طبق آخرین آمار، در چین 377 هزار دانشجوی خارجی از کشورهای مختلف جهان مشغول به تحصیل هستند که در این بین بیشترین سهم را کشور کره جنوبی و سپس آمریکا به خود اختصاص داده است. از اروپا نیز به طور کلی 67 هزار دانشجو به چین اعزام شده اند.

هرچند جوانان ایرانی نیز در سال های اخیر توجه خود را به دانشگاه های چین افزایش داده اند، اما آمار دانشجویان ایرانی در چین زیر هزار نفر است. البته ظرفیت افزایش این تعداد از هر حیث فراهم است و با تقویت همکاری های دانشگاهی و توافقی که برای افزایش بورس تحصیلی در حال انجام است، زمینه فعال شدن این ظرفیت ها فراهم گردیده است.

همچنین کرسی زبان فارسی در دانشگاه های چین با تلاش این نمایندگی رو به افزایش است و به طور منظم دانشجویان چینی شاغل به تحصیل در زبان فارسی برای طی دوره های تکمیلی شش ماهه به ایران اعزام می شوند. از طرف دیگر آموزش زبان چینی نیز در ایران و در مراکز دانشگاهی ما رو به افزایش است.

جالب است که بر اساس آمار سازمان ملل متحد اکنون جمعیتی بالغ بر 100 میلیون نفر در جهان مشتاق آموزش زبان چینی به عنوان زبان دوم هستند. اکنون چهار میلیون و 100 هزار دانشجوی چینی در خارج از این کشور مشغول به تحصیل هستند. ما هم به دنبال ارائه بورس و شناساندن دانشگاه های ایرانی برای جذب دانشجویان چینی هستیم.



* اخیرا آقای «وانگ یی» وزیر امور خارجه چین از نقش محوری ایران در راه ابریشم باستانی و همینطور جایگاه مهم جاری کشورمان سخن گفته است. تحلیل شما از این سخن و مشارکت ایران در طرح های مختلف راه ابریشم نوین چیست؟

راه ابریشم باستانی در واقع نماد ارتباطات متنوع تجاری و فرهنگی در شرایطی برابر و بدون تهدید یا تحمیل فرهنگی بوده است. اکنون پس از خیزش دوباره چین، ارتباطات گسترده شرق با غرب از مسیر خشکی و دریا اهمیت پیدا کرده است. همانگونه که ایران دوران باستان هم در هر دو مسیر یاد شده به علت موقعیت ژئوپلیتیک خودش پل شرق و غرب و چهارراه بین المللی بود، این ویژگی در قرن 21 نیز به قوت خود باقی است. به همین دلیل است که آقای «وانگ یی» وزیر امور خارجه چین نیز آنرا مورد توجه قرار داده است.

در ابتکار رییس جمهوری چین مبنی بر «یک کمربند - یک راه»، مرکز ثقل طبیعی آن ارتباط چین با بخش اعظم خشکی جهان، آسیای مرکزی، آسیای غربی و خاورمیانه بوده که نقطه تلاقی همه اینها کشور ایران است. ایران با دارا بودن زیرساخت های مناسب مانند راه آهن، جاده، منابع سرشار نفت و گاز، آمادگی دارد در چارچوب برنامه های توسعه ملی و گسترش ارتباطات زیرساختی با کشورهای منطقه همکاری لازم را با چین در طرح های راه ابریشم قرن 21 به عمل آورد. بنیادهای مالی مانند صندوق راه ابریشم و بانک سرمایه گذاری زیر ساخت های آسیایی نیز توسط چین جهت کمک به اجرای طرح های عمرانی زیرساختی ایجاد شده اند که می توان از ظرفیت آنها برای اجرای این طرح ها در ایران بهره مند شد. در این راستا کمیته ای در کشورمان با حضور ارگان های ذی ربط برای برنامه ریزی و ارائه طرح های مد نظر در چارچوب جاده ابریشم تشکیل شده است. 

تاکید می کنم دکترین جاده ابریشم صرفا به اتصال شبکه های مواصلاتی خلاصه نمی شود و در واقع جاده ابریشم نوین بسترساز چین فردا به عنوان یک قدرت همه جانبه بین المللی است. چین درصدد تحقق جایگاه منطقه ای و بین المللی خود به عنوان یک بازیگر جهانی در ابعاد بسیار گسترده است. عملی شدن برنامه های ابتکار جاده ابریشم نوین تاثیرات گسترده ای در همکاری های منطقه ای و امنیت آسیایی به دنبال خواهد داشت. 

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از اعضای بنیانگذار بانک سرمایه گذاری زیر ساخت های آسیایی بوده و می تواند از ظرفیت ها این بانک و همچنین صندوق توسعه راه ابریشم چین جهت جذب سرمایه های لازم برای اجرای طرح های زیرساختی بهره مند گردد.



* تحلیل شما در خصوص راهبرد نگاه به شرق چیست؟ 

ایران از جایگاه ژئوپلیتیک منحصر به فردی در منطقه و دنیا برخوردار است، موضوعی که بر کسی پوشیده نیست و همگان به اهمیت نقش راهبردی ایران اذعان دارند. همچنین سیاست خارجی ما پس از پیروزی انقلاب اسلامی مستقل از قطب های موجود آن زمان و نفی بلوک شرق و غرب شکل گرفته است. ایران با این جایگاه، فرهنگی، تمدنی، آرمانهای انقلاب اسلامی، باید روابط خارجی خود را با همه کشورهای جهان - به جز موارد استثناء - به طور متوازن تنظیم کند. ایران نباید روابط خود را محدود به شرق یا غرب نماید. باید متناسب با منافع ملی و ظرفیت های همکاری با کشورهای مختلف بتوانیم روابط خود را از طریق این توازن به نحو حداکثری تأمین نماییم. اساسا در همین چهارچوب هر قدر روابط ایران با مراکز قدرت مهم دنیا از گستردگی و دیالوگ افزونتری برخودار شود، زمینه تحقق حداکثری منافع ملی و مانور سیاست خارجی ما بیشتر فراهم می گردد. برقراری روابط از روی اضطرار با یک بخش از جهان نمی تواند تأمین کننده منافع ملی کشور بوده و قدرت مانور ما را جهت کسب اهداف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی محدود می کند. 

گسترش روابط ما با کشورهای شرق به ویژه روسیه و چین می تواند بخش مهمی از اهداف ما را تامین نماید. علاوه بر آن باعث توازن روابط ما با غرب شده و قدرت چانه زنی ما با غرب بالا ببرد. متقابلا بازسازی روابط با اروپا و غرب می تواند موجبات بهره مندی ما را از ظرفیت های همکاری با این کشورها فراهم آورده و توازن بخش روابط ما با کشورهای شرقی باشد.

نقش چین را در سیاست خارجی ایران به هیچ وجه نمی توان نادیده انگاشت. چین در شرایط جدید بازیگر مهم جهانی است و دوران پس از تحریم ها نیز فرصتی برای دو کشور فراهم آورده تا بتوانیم روابط دوجانبه را در کنار روابط ایران و غرب بازتعریف تا حداکثر منابع ملی را تامین نماییم.
منبع: ایرنا
نام:
ایمیل:
* نظر: