نگاهی به دور جدید تعاملات بین المللی ایران در آغاز سال؛
بهار دیپلماسی در بهار


تحلیل:بهار دیپلماسی ایرانی در بهار 95 نمود بیشتری دارد .این همان فضای پسابرجامی است که رئیس جمهور و رئیس دستگاه سیاست خارجی کشور تحقق آن را وعده داده بودند. دیدارمقامات بلندپایه سازمان های بین المللی وكشورها ازجمله نماینده ویژه دبیركل سازمان ملل در امور سوریه، رئیس جمهوری قزاقستان، نخست وزیر ایتالیا و رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا با یك هیات بلندپایه سیاسی و اقتصادی،وزیرخارجه ونزوئلا و سفرهای روسای جمهور و قوه مقننه کشور به ترکیه و روسیه و همچنین حضور وزیر امور خارجه در اجلاس سالیانه آب و هوا در نیویورک و سفر وزیر صنعت و معدن و تجارت به آلمان درفروردین ماه بیانگر افزایش تحركات دیپلماسی،تاثیر برجام و عزم كشورها برای ارتقای روابط با ایران است.

دیدارهای هسته ای ظریف در وین
سومین کمیسیون مشترک ایران و 1+5 جمعه هفته جاری در وین برگزار می‌شود.سومین کمیسیون مشترک در حالی برگزار می‌شود که جمهوری اسلامی ایران نسبت به انجام نشدن برخی از تعهدات مهم طرف مقابل به ویژه آمریکا به طور عملی انتقادات جدی به دولت و مسئولان آمریکا وارد کرده است.ولی الله سیف رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اخیرا در نشستی در آمریکا نسبت به عملی نشدن لغو و رفع تحریم‌ها و ایجاد مانع در مقابل آن از سوی آمریکا انتقاد کرده بود.علاوه براین محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان قرار است .در حاشیه مراسم امضای موافقت نامه تغییرات آب و هوایی با  جان کری،همتای آمریکایی خود  در نیویورک نیز دیدار کند.یکی از مهمترین محورهای مذاکرات کری و ظریف بررسی میزان پیشرفت‌ها در اجرای برجام و موانع ایجاد شده به ویژه در تعامل بانکی ایران با کشورهای مختلف از جمله کشورهای اروپایی است.این دیدار که با حضور آقایان عراقچی و روانچی و همتایان آمریکایی آنها برگزار می شودمی تواند منتهی به کاهش برخی از جریان سازی های مقامات آمریکایی در اجرای برجام شود.

دیپماسی پارلمانی لاریجانی در مسکو
اجلاس سران مجالس اوراسیا نیز در مسکو، حال برگزاری است. علی لاریجانی در آخرین سفر خود به روسیه كه پاییز سال گذشته برای شركت در باشگاه نخبگان والداری در سوچی انجام شد، افزون بر سخنرانی در این نشست و مذاكره با همتای روس خود با ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه نیز دیدار کرد.افزایش همكاری های دو جانبه ایران و روسیه، سبب تداوم مواضع دو كشور در امور منطقه ای از جمله ادامه روند حل سیاسی بحران سوریه، عراق، یمن و همچنین تاکید بر لزوم تشكیل ائتلاف گسترده بین المللی ضد تروریسم شده است.
همزمان با تحولات رو به پیشرفت در روابط دو كشور، روسیه هفته گذشته با تحویل نخستین محموله سامانه پدافند موشكی اس 300 كه قرارداد آن سال 2007 بین تهران و مسكو امضا و بخشی از ارزش آن نیز توسط ایران پرداخت شده بود، با هدف بستن این پرونده 9 ساله، اعلام كرد: انتقال بقیه مجموعه های این جنگ افزار در آینده انجام خواهد گرفت. 
اس-300 یكی از قدرتمندترین سامانه های موشك های زمین به هوا است که توانایی ردیابی همزمان 100 هدف و درگیری همزمان با 12 پرنده دشمن را دارد. 
روسیه سال 2007 قرارداد فروش موشك های اس 300 به ایران به ارزش 800 میلیون دلار را امضا كرد، اما سال 2010 به بهانه قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل برای متوقف كردن فروش سلاح به ایران ،این قرارداد را معلق كرد  این در حالی است که تسلیحات دفاعی شامل این تحریم ها نبود. 
پس از آن ایران علیه شركت دولتی صادرات سلاح 'روس آبارون اكسپورت' در دادگاه مصالحه و داوری ژنو اقامه دعوا كرد و روسیه نیز به ایران پیشنهاد یك مصالحه را داد كه براساس آن سامانه موشكی دفاع هوایی آنتی-2500 را به ایران تحویل دهد، اما تهران همچنان بر اجرای توافقنامه اصلی مبنی بر تحویل سامانه موشكی اس-300 تأكید داشت.در نهایت هم «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهوری روسیه مارس 2015 با لغو تصمیم «دیمیتری مدودیف» رییس جمهوری سابق این كشور، دستور تحویل این سامانه موشكی دفاعی به ایران را صادر كرد. 

مقامات اروگوئه در راه تهران
رائول سندیک،معاون رئیس‌جمهور اروگوئه هم از 5 تا 8 اردیبهشت(24 تا 27 اوریل )، به تهران سفر می‌کند.این دیدار که به دعوت همتای ایرانی سندیک، اسحاق جهانگیری برگزار می شود منتج به امضای چندین یادداشت تفاهم میان مقامات ایرانی و اروگوئه ای خواهد شد.این برای اولین بار است که یک هیأت اروگوئه ای در این سطح به تهران سفر می‌کند.با انتخابات ریاست جمهوری ایران که در سال 92 برگزار شد اروگوئه ای ها هم مانند مقامات بسیاری از کشورهای جهان احیای روابط سیاسی و همکاری‌های اقتصادی  با ایران  را در دستور کار خود قرار دادند.این روند با دستیابی به توافق جامع هسته ای شتاب بیشتری به خود گرفت و پای مقامات مونته ویدئو را هم به تهران کشاند.

ترافیک مقامات هندی در  ایران
پس از «دارمندرا پرادهان» وزیر نفت هند این بار نوبت «سوشما سوارج»  وزیر خارجه این کشور بود که به تهران بیاید و از آینده رو به رشد روابط هند و ایران سخن بگوید.محمدجواد ظریف وزیر خارجه کشورمان پس از توافق وین (برجام) 22 مرداد ماه 1394 و در ادامه دومین مرحله سفر منطقه‌ای‌اش پس از لبنان، سوریه و پاکستان به دهلی‌ سفر وکرده بود و در مدت دو روز اقامت خود در هند با «نارندا مودی» نخست‌وزیر، «نیتین گادکاری» وزیر حمل و نقل جاده‌ای ،بزرگراه‌ها و کشتیرانی هند ،«آجیت دووال» مشاور امنیت ملی هند ، «حامد انصاری »معاون رییس جمهور هند و «سوشما سوارج »وزیر امور خارجه دیدار و در ضیافت نهار وزیر خارجه این کشور شرکت کرده بود.پس از این دیدار  بود که «دارمندرا پرادهان» وزیر نفت هند به ایران آمد و با بیژن زنگنه وزیر نفت و ولی‌الله سیف رئیس کل بانک مرکزی دیدار و گفت‌وگو کرد؛منابع هندی گزارش دادند مشارکت هند در میدان گازی فرزاد «ب» محور اصلی مذاکرات بین دو کشور بوده است.پراداهان همچنین در دیدار با زنگنه مذاکراتی را در خصوص افزایش واردات نفت هند از ایران از سطح کنونی 350 هزار بشکه در روز انجام داده است.وزرای نفت ایران و هند در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک اعلام کردند که مناسبات نفتی دو کشور دیگر محدود به نفت خام نیست و هند آماده سرمایه‌گذاری 20 میلیارد دلاری در بندر چابهار در جنوب شرقی ایران است؛ بخش انرژی می‌تواند در توسعه روابط تهران و دهلی‌نو تعیین‌کننده باشد. هند در حال حاضر یک خط اعتباری بیش از 100 میلیارد دلاری برای ساخت اسکله در چابهار باز کرده است.با وجود دستاوردها و نتایج در خور توجه حضور مقامات هندی در ایران شاید بتوان اینگونه عنوان کرد که این سفرها زمینه ای برای سفر آتی نخست وزیر هندوستان به ایران است که به گفته علی اکبر ولایتی مشاور امور بین الملل مقام معظم رهبری در آینده نزدیک صورت می گیرد.

دفاع تمام قد موگرینی از برجام
ایران به تعهداتش در برجام به خوبی عمل کرده است و آنهایی که در پی شکست برجام هستند؛ بدانند که شکست برجام شکست همه است و همه کشورها از این رهگذر متضرر می شوند.بیان این جمله از سوی مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نشان می دهد که اروپا در دفاع از اجرای برجام راه خود را از انتخاب کرده است.راهی که برای چندمین بار موگرینی را راهی ایران کرده است تا  بر بهبود مناسبات اقتصادی تهران و اروپا در فضای پسابرجام  تاکید کند.جالب است که بدانیم موگرینی را در سفر به ایران  7کمیسیونر برجسته اروپایی که عموما تخصص هایی در حوزه های اقتصادی دارند،همراهی می کردند.البته بیان این جمله از سوی رئیس جمهور مبنی براینکه فدریکا موگرینی از جانب ایتالیا در تحقق برجام ایفای نقش کرد هم نشان می دهد که مقامات کشورمان جایگاه ویژه ای را برای اروپا به ویژه ایتالیا در فضای پسابرجام در نظر گرفته اند.اظهارات وزیر نفت مبنی براینکه قرارداد فروش 700 هزار بشکه نفت ایران به کشورهای اروپایی میان مقامات ذی ربط به امضا رسیده است هم مبین این موضوع است که اتحادیۀ اروپا علاقمند به همکاری دراز مدت با ایران در تمامی حوزه های اقتصادی از جمله انرژی است.

جای پای محکم ایتالیا در ایران
دیپلماسی ایران در روزهای پایانی هفه گذشته میزبان مقامات دیگری از ایتالیا هم بود.سفر 'ماتئو رنتزی' نخست وزیر ایتالیا در رأس یك هیأت 250 نفره به ایران سفری پربار و پردستاورد بود؛ اگرچه رُم همواره یكی از شركای مهم اقتصادی ایران بوده و دو كشور روابط بسیار خوبی در سال های تحریم ناعادلانه داشته اند، اما این همكاری در سال های تحریم با کاهش محسوسی مواجه بود. 
رنتزی به اذعان رسانه های غربی نخستین رهبر یكی از قدرت‌های عمده اقتصادی اروپاست كه از زمان به دست آمدن توافق هسته‌ای جمهوری اسلامی و گروه ١+٥ و لغو تحریم های بین‌المللی، به ایران سفر می‌كند؛ در جریان این سفر 7 سند همكاری 36 تفاهم نامه مشترك در زمینه های اقتصادی و تجاری فیمابین بخش های دولتی و خصوصی در حضور مقامات دو كشور به امضا رسید.
ایران و ایتالیا در چند دهه گذشته روابط تجاری گسترده ای داشتند؛ هرچند كه تحریم های هسته ای باعث كاهش آن شده بود اما با این حال، ایتالیا كه چهارمین اقتصاد بزرگ اروپا به شمار می رود، از نخستین كشورهای اروپایی بود كه پس از لغو تحریم های هسته ای به سرعت روابط اقتصادی اش را با ایران از سر گرفت.خوشبختانه تبادل هیأت های دولتی و تجاری میان دو كشور در سال 1394 افزایش چشمگیری داشت. آغاز فرآیند برداشته شدن تحریم های بین المللی علیه ایران در نتیجه مذاكرات هسته ای و توافق نهایی، صاحبان صنایع در ایتالیا را امیدوار كرده است تا به جایگاه پیشین خود به عنوان نخستین شریك تجاری ایران در اروپا بازگشته و آلمان را پشت سر بگذارند.

سهم قزاقستان از توافق هسته ای ایران
نورسلطان نظربایف رئیس جمهوری قزاقستان هم از جمله مقاماتی بود که هفته گذشته به تهران آمد.اواولین رییس دولتی بود كه دعوت ایران را پذیرفت و در راس هیاتی بلندپایه در مراسم تحلیف حجت الاسلام والمسلمین روحانی رییس دولت یازدهم شركت كرد. در تلاش ها برای حل مناقشه هسته ای ایران و گروه 1+5، قزاقستان دو دور میزبان این مذاكرات بودو در جریان مبادله اورانیوم نقش آفرین بود وبدین ترتیب نشان داد شریك سیاسی قابل اعتمادی برای ایران است.این کشور در بین كشورهای آسیای میانه، بزرگترین قدرت اقتصادی و سیاسی است و در عین حال ایران هم بیشترین مبادلات اقتصادی، تجاری و سیاسی را در این منطقه با این كشور دارد.در سفر رئیس جمهوری قزاقستان به ایران 9 سند همكاری و 66 تفاهم نامه اقتصادی، كشاورزی و بانكی میان دو كشور امضا شد. پیشتر نیز دو كشور 85 سند همكاری در زمینه های مختلف امضاء كرده اند.